Đối với một số người có nguy cơ bệnh Alzheimer cao, ăn nhiều thịt thực sự có thể giúp bảo vệ não bộ. Ảnh: Shutterstock

Thịt có thể làm giảm nguy cơ mắc chứng mất trí nhớ

Những người lớn tuổi mang gen liên quan đến nguy cơ mắc bệnh Alzheimer cao hơn có thể không gặp phải tình trạng suy giảm nhận thức gia tăng như dự kiến, ​​nếu họ ăn một lượng thịt tương đối lớn. Đó là phát hiện quan trọng từ một nghiên cứu mới của các nhà nghiên cứu tại Viện Karolinska, được công bố trên Tạp chí JAMA Network Open. Kết quả cho thấy, lời khuyên về chế độ ăn uống cuối cùng có thể được điều chỉnh chính xác hơn dựa trên hồ sơ gen của mỗi người.

Gen APOE đóng vai trò quan trọng trong việc xác định nguy cơ mắc bệnh Alzheimer. Tại Thụy Điển, khoảng 30% người mang tổ hợp gen APOE 3/4 hoặc APOE 4/4. Trong số những người được chẩn đoán mắc bệnh Alzheimer, gần 70% có một trong những biến thể này.

Năm ngoái, Cơ quan Thực phẩm Thụy Điển đã xem xét các nghiên cứu hiện có về chế độ ăn uống và chứng mất trí nhớ, đồng thời kêu gọi tiến hành thêm các nghiên cứu để hiểu rõ hơn về cách tiêu thụ thịt có thể ảnh hưởng đến nguy cơ mắc chứng mất trí nhớ.

Vì sao các nhà nghiên cứu lại nghiên cứu về lượng thịt tiêu thụ?

"Nghiên cứu này đã kiểm tra giả thuyết rằng những người mang kiểu gen APOE 3/4 và 4/4 sẽ giảm nguy cơ suy giảm nhận thức và sa sút trí tuệ nếu tiêu thụ nhiều thịt hơn, dựa trên thực tế rằng APOE4 là biến thể tiến hóa lâu đời nhất của gen APOE và có thể đã xuất hiện trong thời kỳ mà tổ tiên tiến hóa của chúng ta ăn nhiều thực phẩm từ động vật hơn", tác giả chính Jakob Norgren, nhà nghiên cứu tại Khoa Sinh học thần kinh, Khoa học chăm sóc và Xã hội, Viện Karolinska cho biết.

Nghiên cứu dài hạn về chế độ ăn uống và sức khỏe não bộ

Nghiên cứu này theo dõi hơn 2.100 người trưởng thành tham gia vào Nghiên cứu Quốc gia Thụy Điển về Lão hóa và Chăm sóc, Kungsholmen (SNAC-K). Tất cả những người tham gia đều ít nhất 60 tuổi và không mắc chứng mất trí nhớ khi bắt đầu nghiên cứu. Họ được theo dõi trong tối đa 15 năm.

Các nhà nghiên cứu đã phân tích thói quen ăn uống tự báo cáo cùng với các chỉ số về sức khỏe nhận thức, đồng thời tính đến các yếu tố như tuổi tác, giới tính, trình độ học vấn và lối sống.

Lượng thịt tiêu thụ và nguy cơ mắc chứng mất trí nhớ

Trong số những người tham gia tiêu thụ ít thịt hơn, những người mang kiểu gen APOE 3/4 và 4/4 có nguy cơ mắc chứng mất trí nhớ cao gấp đôi so với những người không mang các biến thể gen này.

Tuy nhiên, nguy cơ gia tăng này không được quan sát thấy ở nhóm tiêu thụ nhiều thịt nhất. Trong nhóm tiêu thụ nhiều nhất này, mức tiêu thụ trung bình là khoảng 870 gram thịt mỗi tuần, được điều chỉnh theo lượng năng lượng tiêu thụ hàng ngày là 2.000 calo.

"Những người ăn nhiều thịt hơn nhìn chung có tốc độ suy giảm nhận thức chậm hơn đáng kể và nguy cơ mắc chứng mất trí nhớ thấp hơn, nhưng chỉ khi họ có biến thể gen APOE 3/4 hoặc 4/4," Jakob Norgren cho biết.

Theo ông: "Hiện nay còn thiếu các nghiên cứu về chế độ ăn uống có lợi cho sức khỏe não bộ, và kết quả nghiên cứu của chúng tôi cho thấy rằng các lời khuyên về chế độ ăn uống thông thường có thể không có lợi cho một nhóm dân số được xác định về mặt di truyền. Đối với những người nhận thức được rằng họ thuộc nhóm nguy cơ di truyền này, kết quả nghiên cứu mang lại hy vọng; nguy cơ này có thể được giảm thiểu thông qua thay đổi lối sống."

Sử dụng thịt chế biến và thịt chưa chế biến?

Loại thịt cũng dường như tạo nên sự khác biệt. "Tỷ lệ thịt chế biến thấp hơn trong tổng lượng thịt tiêu thụ có liên quan đến nguy cơ mắc chứng mất trí nhớ thấp hơn bất kể kiểu gen APOE", Sara Garcia-Ptacek, trợ lý giáo sư tại cùng khoa, đồng thời là tác giả cuối cùng của nghiên cứu cùng với giảng viên cao cấp Erika J Laukka, cho biết.

Những lợi ích tiềm năng vượt xa sức khỏe não bộ

Các nhà nghiên cứu cũng phát hiện ra những tác động rộng hơn đến sức khỏe. Trong một phân tích tiếp theo, những người có kiểu gen APOE 3/4 và 4/4 tiêu thụ nhiều thịt chưa qua chế biến có nguy cơ tử vong do bất kỳ nguyên nhân nào thấp hơn đáng kể.

Hạn chế của nghiên cứu và sự cần thiết các thử nghiệm lâm sàng

Vì đây là nghiên cứu quan sát, nên nó không thể chứng minh mối quan hệ nhân quả. Cần có thêm các nghiên cứu can thiệp nghiêm ngặt hơn để xác nhận liệu thay đổi chế độ ăn uống có ảnh hưởng trực tiếp đến nguy cơ mắc chứng mất trí nhớ hay không.

"Hiện cần tiến hành các thử nghiệm lâm sàng để xây dựng các khuyến nghị về chế độ ăn uống phù hợp với kiểu gen APOE," Jakob Norgren cho biết. Ông tiếp tục:

"Vì tỷ lệ mắc APOE4 ở các nước Bắc Âu cao gấp đôi so với các nước Địa Trung Hải, nên chúng tôi đặc biệt phù hợp để tiến hành nghiên cứu về các khuyến nghị dinh dưỡng phù hợp cho nhóm đối tượng có nguy cơ này."

Sự thật về gen APOE

Apolipoprotein E đóng vai trò quan trọng trong việc vận chuyển cholesterol và chất béo trong cả não và máu. Gen APOE có ba dạng chính: epsilon 2, 3 và 4. Các biến thể này ảnh hưởng đến khả năng mắc bệnh Alzheimer và bệnh tim mạch.

Mỗi người thừa hưởng hai bản sao của gen này, một từ bố và một từ mẹ, dẫn đến sáu tổ hợp kiểu gen có thể có: 2/2, 2/3, 2/4, 3/3, 3/4 và 4/4.

So với kiểu gen phổ biến nhất 3/3, việc có một bản sao của biến thể 4 làm tăng nguy cơ mắc bệnh Alzheimer lên khoảng ba đến bốn lần, trong khi có hai bản sao làm tăng nguy cơ lên ​​khoảng mười đến mười lăm lần. Biến thể 2 có liên quan đến nguy cơ thấp hơn. Tuy nhiên, mức độ rủi ro này có thể khác nhau giữa các nhóm dân tộc khác nhau.