Nghiên cứu mới cho thấy sự kết hợp cụ thể của các hợp chất thực vật có trong bạc hà, bạch đàn và ớt, có thể cùng nhau ức chế tình trạng này hiệu quả hơn nhiều so với từng thành phần riêng lẻ. Ảnh: Shutterstock

Viêm mãn tính thường phát triển âm thầm, không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. Tuy nhiên, theo thời gian, hoạt động miễn dịch dai dẳng này có thể góp phần gây ra các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng, bao gồm tiểu đường loại 2, bệnh tim mạch , béo phì, viêm khớp và một số loại ung thư. Về bản chất, viêm được thúc đẩy bởi các tế bào miễn dịch giải phóng các phân tử tín hiệu để phản ứng với tổn thương hoặc nhiễm trùng.

Chế độ ăn uống đóng vai trò quan trọng trong việc định hình quá trình này. Các loại thực phẩm và gia vị thông thường như thảo mộc, gia vị và cây thơm chứa các hợp chất tự nhiên được gọi là phytochemicals có thể ảnh hưởng đến các con đường viêm nhiễm. Những thành phần này đã được kết hợp trong chế độ ăn uống và phương pháp chữa bệnh truyền thống hàng thế kỷ, rất lâu trước khi tác dụng sinh học của chúng được hiểu rõ.

Mặc dù có lịch sử lâu đời như vậy, các nhà khoa học vẫn gặp khó khăn trong việc giải thích chính xác cách các thành phần có nguồn gốc thực vật làm giảm viêm. Các hợp chất riêng lẻ thường cho thấy hoạt tính chống viêm trong các thí nghiệm trong phòng thí nghiệm, nhưng thường chỉ ở nồng độ cao hơn nhiều so với lượng mà con người tiêu thụ qua chế độ ăn uống hàng ngày.

Khoảng trống kiến ​​thức này đã dẫn đến sự không chắc chắn về việc liệu "thực phẩm chống viêm" có thực sự ảnh hưởng đến cơ thể hay không. Một câu hỏi chưa được giải đáp khác là các hợp chất khác nhau có thể tương tác với nhau như thế nào bên trong tế bào. Người ta đã đưa ra giả thuyết rằng sự kết hợp các thành phần có thể tạo ra hiệu quả mạnh mẽ hơn khi dùng chung so với khi dùng riêng lẻ, nhưng những tương tác này hiếm khi được kiểm chứng hoặc giải thích ở cấp độ phân tử.

Kiểm tra tác dụng hiệp đồng của các hợp chất thực vật trên tế bào miễn dịch

Để nghiên cứu vấn đề này, một nhóm nghiên cứu do Giáo sư Gen-ichiro Arimura thuộc Khoa Khoa học và Công nghệ Sinh học, Đại học Khoa học Tokyo, Nhật Bản dẫn đầu, đã xem xét cách các sự kết hợp của các hợp chất có nguồn gốc thực vật ảnh hưởng đến tình trạng viêm trong các tế bào miễn dịch. Nghiên cứu được công bố trên Tạp chí Nutrients, tập trung vào các hợp chất thường được tìm thấy trong bạc hà, bạch đàn và ớt, kiểm tra xem việc kết hợp chúng có thể ức chế các phản ứng viêm hiệu quả hơn so với việc sử dụng từng loại riêng lẻ hay không.

Biểu đồ cột thể hiện sự giảm nồng độ TNF Alpha

Nhóm nghiên cứu đã nghiên cứu các đại thực bào, những tế bào miễn dịch đóng vai trò trung tâm trong quá trình viêm bằng cách sản xuất các protein truyền tín hiệu gọi là cytokine. Để mô phỏng phản ứng viêm, các đại thực bào của chuột được tiếp xúc với lipopolysaccharide, một thành phần của vi khuẩn thường được sử dụng trong các mô hình thí nghiệm. Sau đó, các nhà nghiên cứu đã xử lý các tế bào này bằng menthol (từ bạc hà), 1,8-cineole (từ bạch đàn), capsaicin (từ ớt) và β-eudesmol (từ hoa bia và gừng), cả riêng lẻ và kết hợp theo các cách cụ thể.

Họ đánh giá các tác động bằng cách sử dụng phân tích biểu hiện gen, đo lường protein và chụp ảnh canxi. Nhóm nghiên cứu cũng điều tra xem liệu các hợp chất này có hoạt động thông qua các kênh thụ thể tiềm năng thoáng qua (TRP) hay không, đây là các protein trong màng tế bào phản ứng với các tín hiệu hóa học và vật lý và điều chỉnh hoạt động của canxi, một yếu tố quan trọng trong hành vi của tế bào miễn dịch.

Hiệu ứng hiệp đồng khuếch đại phản ứng chống viêm

Riêng capsaicin cho thấy tác dụng chống viêm mạnh nhất trong số các hợp chất được thử nghiệm. Tuy nhiên, kết quả đáng chú ý nhất xuất hiện khi các hợp chất được kết hợp với nhau. Giáo sư Arimura nhấn mạnh: “Khi sử dụng capsaicin cùng với menthol hoặc 1,8-cineole, tác dụng chống viêm của chúng tăng lên gấp vài trăm lần so với khi sử dụng từng hợp chất riêng lẻ”.

Phân tích sâu hơn đã giúp làm rõ lý do tại sao điều này xảy ra. Menthol và 1,8-cineole ảnh hưởng đến tình trạng viêm thông qua các kênh TRP và tín hiệu canxi, trong khi capsaicin dường như hoạt động thông qua một con đường riêng biệt không phụ thuộc vào TRP. “Chúng tôi đã chứng minh rằng hiệu ứng hiệp đồng này không phải là sự trùng hợp ngẫu nhiên, mà dựa trên một cơ chế hoạt động mới do sự kích hoạt đồng thời của các con đường tín hiệu nội bào khác nhau”, Giáo sư Arimura cho biết. “Điều này cung cấp bằng chứng rõ ràng ở cấp độ phân tử cho các tác dụng đã được biết đến từ thực nghiệm của việc kết hợp các thành phần thực phẩm.”

Ý nghĩa đối với chế độ ăn uống và thực phẩm chức năng

Những phát hiện này cung cấp cái nhìn sâu sắc về cách các sự kết hợp của các hợp chất thực vật có thể tạo ra các tác dụng sinh học có thể đo lường được ngay cả ở nồng độ tương đối thấp thường thấy trong thực phẩm. Chúng cũng chỉ ra những khả năng mới để phát triển các loại thực phẩm chức năng, thực phẩm bổ sung, gia vị hoặc hương liệu được thiết kế để mang lại hiệu quả mạnh mẽ hơn bằng cách sử dụng lượng hoạt chất nhỏ hơn.

Nhìn chung, kết quả nghiên cứu ủng hộ quan điểm rằng lợi ích của chế độ ăn giàu thực vật có thể đến từ sự tương tác giữa nhiều hợp chất hoạt động cùng nhau, chứ không phải từ bất kỳ thành phần “siêu” nào. Mặc dù cần nghiên cứu thêm trên mô hình động vật và con người, nghiên cứu này cung cấp một khuôn khổ rõ ràng hơn để hiểu cách các thực phẩm hàng ngày và các hợp chất tự nhiên có thể giúp điều chỉnh chứng viêm mãn tính và hỗ trợ sức khỏe lâu dài.