Các nhà thiên văn học vừa công bố danh sách 45 ngoại hành tinh đá được đánh giá là có triển vọng nhất trong việc tìm kiếm sự sống ngoài Trái Đất, qua đó thu hẹp đáng kể phạm vi quan sát giữa hơn 6.000 hành tinh ngoài Hệ Mặt Trời đã được phát hiện cho đến nay. Nghiên cứu được đăng tải trên tạp chí Monthly Notices of the Royal Astronomical Society và gợi nhớ đến nội dung của bộ phim khoa học viễn tưởng Project Hail Mary, trong đó nhân vật do Ryan Gosling thủ vai thực hiện hành trình tới một hệ sao xa xôi nhằm cứu Trái Đất.

Công trình do Giáo sư Lisa Kaltenegger thuộc Cornell University dẫn đầu cùng nhóm sinh viên đã sử dụng dữ liệu từ sứ mệnh Gaia của European Space Agency và kho dữ liệu ngoại hành tinh của NASA. Mục tiêu là xác định những hành tinh nằm trong “vùng có thể sinh sống” — khu vực quanh sao chủ có khoảng cách phù hợp để nước tồn tại ở dạng lỏng, yếu tố then chốt cho sự sống như trên Trái Đất.

Bên cạnh 45 hành tinh đá nằm trong vùng có thể sinh sống tiêu chuẩn, nhóm nghiên cứu còn xác định thêm 24 ứng viên trong mô hình vùng có thể sinh sống ba chiều với các giới hạn nghiêm ngặt hơn về nhiệt độ và bức xạ. Danh sách bao gồm những thế giới quen thuộc như Proxima Centauri b, TRAPPIST-1f và Kepler-186f, cùng các mục tiêu ít được biết đến hơn như TOI-715 b.

Đặc biệt, bốn hành tinh TRAPPIST-1 d, TRAPPIST-1 e, TRAPPIST-1 f và TRAPPIST-1 g cách Trái Đất khoảng 40 năm ánh sáng được xem là những mục tiêu quan trọng. Ngoài ra, LHS 1140 b — cách khoảng 48 năm ánh sáng — cũng được đánh giá cao nhờ hội tụ nhiều đặc điểm thuận lợi như cấu trúc đá, nhiệt độ có thể ôn hòa và khả năng giữ được khí quyển. Các nhà khoa học nhấn mạnh rằng nếu thiếu khí quyển, ngay cả hành tinh nằm trong vùng có thể sinh sống cũng có thể trở thành thế giới khô cằn.

Nghiên cứu còn chỉ ra một số hành tinh nhận mức bức xạ tương đương Trái Đất từ sao chủ, như Kepler-442 b và Kepler-1544 b. Trong khi đó, những hành tinh như GJ 1061 d hay Wolf 1069 b được phát hiện thông qua sự dao động nhỏ mà chúng gây ra cho sao chủ — phương pháp giúp mở rộng danh sách các mục tiêu cần quan sát.

Các nhà nghiên cứu cũng đặc biệt quan tâm đến những hành tinh nằm gần ranh giới trong và ngoài của vùng có thể sinh sống hoặc có quỹ đạo hình elip mạnh. Những thế giới này trải qua sự thay đổi lớn về nhiệt độ khi di chuyển quanh sao chủ, có thể cung cấp manh mối quan trọng về điều kiện cần thiết để duy trì sự sống lâu dài.

Danh mục các hành tinh tiềm năng này sẽ giúp định hướng cho những quan sát trong tương lai bằng các kính thiên văn hiện đại như James Webb Space Telescope, Nancy Grace Roman Space Telescope và Extremely Large Telescope. Theo các nhà khoa học, việc nghiên cứu những ngoại hành tinh nhỏ này là chìa khóa để xác định liệu chúng có khí quyển hay không, qua đó làm rõ ranh giới thực sự của vùng có thể sinh sống trong vũ trụ.

Những phát hiện mới không chỉ giúp thu hẹp hành trình tìm kiếm sự sống ngoài Trái Đất mà còn góp phần giải đáp câu hỏi lớn hơn về vị trí của Hệ Mặt Trời và con người trong bức tranh rộng lớn của vũ trụ.