Việc vận hành hiệu quả các công trình thủy lợi giúp các địa phương giảm thiệt hại từ xâm nhập mặn.

Theo Viện Khoa học Thủy lợi Miền Nam, tiềm năng nguồn nước về Đồng bằng sông Cửu Long trong mùa kiệt 2025-2026 đều ở mức bằng hoặc cao hơn trung bình nhiều năm, vì vậy vấn đề an ninh nguồn nước về đồng bằng qua Kratie (Campuchia) trong tháng 2/2026 được xem là có nhiều thuận lợi. Tần suất dòng chảy về đồng bằng ở tháng 2 vào khoảng 10%, thuộc nhóm nhiều nước, vượt mức đảm bảo cấp nước của các hệ thống thủy lợi (75-85%).

Tuy nhiên, hơn 95% nguồn nước đến từ bên ngoài lãnh thổ và phụ thuộc vào vận hành của các thủy điện trên lưu vực. Vận hành hợp lý các hồ này sẽ tạo thêm thuận lợi cho sản xuất trên đồng bằng trong mùa kiệt. Ngược lại, vận hành tích nước bất thường có thể gây ra các tác động bất lợi, gây khó khăn về nước ở một số thời đoạn từ tháng 2-4. 

Dự báo thời kỳ mặn cao nhất ở giai đoạn cuối tháng 2-4 với ranh giới mặn 4g/l từ 40-55km từ cửa sông, tiềm ẩn rủi ro đối với sản xuất nông nghiệp, nhất là cây ăn trái và nguồn nước sinh hoạt của người dân một số địa phương trong vùng. Đáng chú ý, trong thời điểm từ 13-19/2 tại khu vực sông Cửu Long, xâm nhập mặn tăng cao. 

Trong tháng 2/2026, vùng thượng Đồng bằng sông Cửu Long có nguồn nước đủ. Địa bàn vùng núi Tịnh Biên, Tri Tôn (tỉnh An Giang) chủ động tích nước và sử dụng nước tiết kiệm. Với vùng giữa Đồng bằng sông Cửu Long, nguồn nước đảm bảo sản xuất đủ diện tích theo kế hoạch; vùng giáp ranh mặn-lợ chủ động tích trữ nước, đảm bảo đủ nước phục vụ sản xuất trong vụ đông xuân.

Ngành chức năng khuyến nghị mặc dù nguồn nước cơ bản đảm bảo cấp nước đủ diện tích theo kế hoạch sản xuất của các địa phương, tuy nhiên, dòng chảy mùa kiệt có thể tăng hoặc giảm bất thường từng thời đoạn, phụ thuộc vào sự vận hành thuỷ điện trên lưu vực, vì vậy để đảm bảo an toàn cho sản xuất, các địa phương cần chủ động các giải pháp ứng phó hạn mặn phù hợp với điều kiện của vùng.

Các địa phương theo dõi cập nhật các bản tin, vận hành hợp lý các công trình thủy lợi, chủ động tích trữ nước và kiểm soát mặn hợp lý. Các địa phương ven biển chủ động vận hành hợp lý các công trình kiểm soát mặn và tích trữ nước đảm bảo nguồn nước sử dụng trong dịp Tết Nguyên đán 2026.

Tỉnh Vĩnh Long có chiều dài đường bờ biển 130km, với hệ thống sông ngòi chằng chịt, nhiều vùng sản xuất nông nghiệp phụ thuộc trực tiếp vào nguồn nước mặt. Do vậy, xâm nhập mặn không chỉ tác động đến sản xuất lúa, cây ăn trái, thủy sản mà còn đe dọa nguồn nước sinh hoạt của hàng trăm nghìn hộ dân, nhất là tại các vùng ven sông lớn. Trước dự báo phức tạp của hạn mặn, người dân vùng biển Vĩnh Long đã chủ động tích trữ nước ngọt, linh hoạt thích ứng, góp phần ổn định đời sống và sản xuất trong mùa khô. 

Lãnh đạo tỉnh yêu cầu ngành nông nghiệp và các địa phương theo dõi sát diễn biến nguồn nước, xâm nhập mặn trên các sông chính như Cổ Chiên, Hàm Luông, sông Hậu và hệ thống kênh rạch nội đồng; tăng cường quan trắc độ mặn, cập nhật thông tin thường xuyên để kịp thời  hướng dẫn người dân chủ động lấy nước, trữ nước khi điều kiện cho phép. UBND tỉnh yêu cầu các đơn vị cấp nước chủ động trữ nước ngọt, kiểm soát chặt chẽ độ mặn nguồn nước đầu vào, vận hành linh hoạt các hệ thống xử lý nước, đặc biệt tại các khu vực ven sông lớn, vùng có nguy cơ thiếu nước cao.

Trung tâm Nước sạch nông thôn tỉnh đang quản lý, vận hành 237 trạm cấp nước, cung cấp nước sinh hoạt cho trên 482.000 hộ dân nông thôn. Lãnh đạo UBND tỉnh yêu cầu các trạm cấp nước tăng cường dự trữ nước, sẵn sàng vận hành hệ thống lọc mặn RO khi độ mặn vượt ngưỡng cho phép. Đồng thời, chuẩn bị các phương án đấu nối, hỗ trợ cấp nước liên vùng và vận chuyển nước ngọt  kịp nếu xảy ra tình trạng thiếu nước cục bộ.

Các đơn vị chủ động vận hành hiệu quả các cống đầu mối, công trình thủy lợi trọng điểm để ngăn mặn, trữ ngọt kịp thời; các địa phương phát huy tối đa vai trò các cống do xã, ấp trực tiếp quản lý; việc vận hành phải bám sát diễn biến thực tế của triều cường và độ mặn trên từng tuyến sông, kênh, rạch.

Theo thông tin từ UBND tỉnh Đồng Tháp, với dự báo xâm nhập mặn trong mùa khô, khả năng sẽ ảnh hưởng đến sản xuất tại vùng dự án ngọt hóa Gò Công, vùng dự án Bảo Định mở rộng sang vùng kiểm soát lũ, cũng như diện tích vườn cây ăn trái ở các xã, phường phía Tây Nam của tỉnh Đồng Tháp. Đặc biệt, tình trạng thiếu nước ngọt có thể xảy ra, làm ảnh hưởng đến đời sống của Nhân dân tại các địa phương phía cuối nguồn.

UBND tỉnh Đồng Tháp đã xây dựng phương án ứng phó với hạn hán, xâm nhập mặn trên địa bàn tỉnh. Đối với vùng dự án Phú Thạnh – Phú Đông, sẽ mở các vòi nước công cộng từ các trạm cấp nước và bố trí bồn chứa nước công cộng nhằm phục vụ người dân sinh sống ở vùng sâu, ngoài đê và các hộ sống phân tán chưa được tiếp cận nguồn nước từ hệ thống cấp nước tập trung (thời gian mở theo đề nghị của địa phương).

Trường hợp mặn xâm nhập từ phía sông Hàm Luông ảnh hưởng đến nguồn nước mặt phục vụ sinh hoạt tại Nhà máy nước mặt Cái Bè (khi độ mặn nguồn nước vượt trên 250 mg/lít, vượt quy chuẩn cho phép), sẽ mở vận hành 1 giếng khoan dự phòng kết hợp vận hành 1 giếng khoan hiện có tại Nhà máy nước mặt Cái Bè để cấp nước cho người dân...

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Cần Thơ mùa khô 2026, ngành sẽ tăng cường năng lực hoạt động của 37 trạm cấp nước ở khu vực nông thôn. Đồng thời, ở mỗi trạm sẽ lắp bồn chứa 10.000 lít cung cấp nước miễn phí cho người dân trong mùa khô. Ngoài ra, thành phố chuẩn bị đưa vào vận hành 4 nhà máy cung cấp nước ở khu vực Vĩnh Châu, Trần Đề và Cù Lao Dung. Thêm vào đó, sẽ chuẩn bị một số sà lan, một số tàu vận chuyển nước phục vụ cho các điểm cần nước, đảm bảo người dân không thiếu nước trong mùa khô.