Huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ. (Ảnh: sưu tầm)

Biến đổi khí hậu (BĐKH) hiện đang là vấn đề môi trường mà loài người đang phải đối mặt, sự nóng lên của trái đất do hiệu ứng nhà kính đã làm gia tăng các hiện tượngthiên tai trên toàn cầu, tác động mạnh đến đời sống kinh tế, xã hội loài người.

Việt Nam là một quốc gia được đánh giá là nước phải hứng chịu những tác động mạnh mẽ của BĐKH, các vùng ven biển và cùng đồi núi là những khu vực dễ bị tổn thương nhất trên lãnh thổ. Đoan Hùng là huyện miền núi phía Bắc Việt Nam thuộc tỉnh Phú Thọ, khu vực thường xuyên xảy ra các hiện tượng thiên tai đã tác động rất lớn đến sinh hoạt và sản xuất, đặc biệt là sản xuất nông nghiệp (SXNN) ở các xã nghèo thuộc phía nam huyện. Trong khi đó, chủ yếu sinh kế của người dân tại phía nam huyện Đoan Hùng phụ thuộc vào SXNN, sinh kế khó khăn trước những tác động của thiên tai.

Đánh giá được tác động của các hiện tượng thiên tai đến hoạt động SXNN tại phía nam huyện Đoan Hùng trong bối cảnh BĐKH là một việc làm hết sức cần thiết, qua đó đề xuất các biện pháp cấp bách nhằm giảm thiểu thiệt hại đến nông nghiệp nói riêng và phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn nói chung.

Qua quá trình nghiên cứu, kết quả cho thấy khí hậu tại phía nam huyện Đoan Hùng đang có xu thế biến đổi theo xu thế chung của khí hậu miền Bắc Việt Nam. Trong 30 năm trở lại đây, nhiệt độ trung bình năm có xu hướng tăng 0,29ºC/10 năm, nhiệt độ trung bình tháng I có xu hướng tăng khoảng 0,4ºC/10 năm, nhiệt độ trung bình tháng VII có xu thế tăng khoảng 0,18ºC/10 năm. Lượng mưa năm có xu hướng giảm hơn 9,4 mm/năm, lượng mưa mùa mưa giảm hơn 6,7 mm/năm, lượng mưa mùa khô có xu thế giảm gần 2,8 mm/năm.

Trong 15 năm gần đây, tần suất xuất hiện những cơn mưa to và rất to ngày càng gia tăng với mức độ hơn 2,2 lần/10 năm; lũ lụt, hạn hán là 2 dạng thiên tai chủ yếu, ngày càng xảy ra nhiều hơn, cường độ lớn hơn và bất thường hơn. Thiên tai tại các xã Vân Đồn và Minh Phú đang tác động mạnh mẽ đến sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là sản xuất lúa, làm giảm năng suất và diện tích trên 20%, thay đổi lịch mùa vụ trên 20 ngày, tác động lớn đến sinh kế người dân, làm tổng thu nhập của người dân giảm trên 20%.

Người dân địa phương đã đạt được những thành tựu ban đầu trong hoạt động thích ứng với tác động của thiên tai, biến đổi khí hậu. Tuy vậy, những khó khăn cơ bản là thời tiết, khí hậu thay đổi thất thường, thiếu vốn và kỹ thuật sản xuất sẽ còn ảnh hưởng đến sinh kế của người dân địa phương.