Một đoàn thanh tra liên ngành đang kiểm tra một cửa hàng kinh doanh xăng dầu_ ảnh: most.gov.vn (Bộ KH&CN).

Vụ việc này lại tiếp tục dấy lên tình trạng nhiều doanh nghiệp ngang nhiên xâm phạm nhãn hiệu uy tín đã được bảo hộ quyền SHTT để trục lợi, lừa dối người tiêu dùng.

Không biết vi phạm

Tại thời điểm thanh tra, trên biển hiệu của Công ty thương mại Anh Tuấn có ghi “Công ty Xăng dầu Thái Bình” mà không trực thuộc Công ty xăng dầu Thái Bình. Không chỉ thế, trên biển hiệu của Cửa hàng xăng dầu số 2 (Công ty thương mại Anh Tuấn) còn gắn logo chữ “P” giống mẫu logo của Petrolimex. Theo ông Phạm Văn Toàn, Thanh tra Bộ KH&CN, vi phạm của Công ty thương mại Anh Tuấn được xem là hành vi coi thường pháp luật, cố ý vi phạm quyền sở hữu trí tuệ đối với nhãn hiệu, xâm phạm nghiêm trọng quyền bảo hộ đối với nhãn hiệu theo quy định tại Điều 129 Luật Sở hữu trí tuệ. 

Điều đáng nói là khi đoàn thanh tra lập biên bản, ông Bùi Anh Tuấn, giám đốc Công ty Anh Tuấn không biết doanh nghiệp đã vi phạm pháp luật thế nào bởi gần 20 năm kể từ khi thành lập cửa hàng vẫn sử dụng logo, nhãn hiệu Petrolimex mà không xin phép ai và cũng không thấy ai đòi dỡ bỏ.

Theo Thanh tra Bộ KH&CN, tình trạng các cửa hàng xăng dầu vi phạm nhãn hiệu của các doanh nghiệp đầu mối kinh doanh xăng dầu uy tín diễn ra rất phức tạp và phổ biến, nghiêm trọng nhất là tình trạng vi phạm nhãn hiệu của Petrolimex, diễn ra ở hầu hết khắp các tỉnh, thành phố trong cả nước. Nếu ở Thái Bình có gần 200 cửa hàng kinh doanh xăng dầu thì có trên 100 cửa hàng xâm phạm nhãn hiệu Petrolimex với mức độ khác nhau. Đại diện Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam cho biết, đến nay cả nước có hơn 1 nghìn cửa hàng xăng dầu không phải là đại lý của Petrolimex đang xâm phạm quyền đối với các nhãn hiệu của Petrolimex với các hình thức, cấp độ khác nhau.

Nhãn hiệu xăng dầu Petrolimex bị xâm phạm quyền SHTT không phải là hiện tượng lạ. Bởi thực tế, từ nhiều năm qua, hàng loạt các thương hiệu có uy tín trong nước bị nhiều doanh nghiệp xâm phạm, lợi dụng. Dọc các tuyến phố ở các thành phố lớn như Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Đà Nẵng không hiếm các cửa hàng mang logo, nhãn hiệu đại lý của Tổng Công ty cổ phần may Việt Tiến, Tổng Công ty may 10, đại lý đệm Kim Đan, đại lý võng xếp Duy Lợi… nhưng thực chất có bao nhiêu phần trăm các cửa hàng đó là đại lý “xịn” vẫn là câu hỏi của người tiêu dùng mà chưa có lời giải đáp.

Chưa có giải pháp tối ưu

Theo ông Hoàng Văn Tân, Phó Cục trưởng Cục SHTT, các vi phạm về quyền SHTT nhìn chung chưa được giải quyết một cách kịp thời, mức phạt nhiều lúc thấp hơn quy định nên thiếu tính răn đe. Bên cạnh đó, sự quan tâm của các cơ quan thực thi đối với việc xử lý các vi phạm chưa cao do bị quá tải trong việc xử lý các vụ việc thông thường khác, sự phối hợp giữa các cơ quan thực thi chưa tốt và đôi khi người tiêu dùng vẫn còn thói quen chấp nhận mua hàng nhái, hàng giả “hàng hiệu” với giá rẻ. “Các doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp lớn có thương hiệu uy tín cần tự bảo vệ mình. Ngoài việc đăng ký xác lập quyền SHTT, các doanh nghiệp nên áp dụng các công nghệ cao vào sản phẩm như tem chống hàng giả do Viện Khoa học hình sự - Bộ Công an cung cấp” ông Tân khuyến cáo.

Những năm qua, không ít các doanh nghiệp đã áp dụng hàng loạt các biện pháp để bảo vệ mình và khuyến cáo người tiêu dùng. Nhằm tạo sự khác biệt giữa hệ thống cửa hàng xăng dầu thuộc sở hữu của Petrolimex với hệ thống cửa hàng xăng dầu thuộc sở hữu của đại lý, tổng đại lý Petrolimex, Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam đã quy định: đại lý và tổng đại lý của Petrolimex không được áp dụng nhận diện theo quy chuẩn của Petrolimex tại diềm mái che cột bơm, biển tên cửa hàng xăng dầu/doanh nghiệp, bảo hộ lao động và phương tiện vận tải; đồng thời, logo chữ “P” decant dán tại cửa hàng xăng dầu của đại lý phải sử dụng loại có chữ “đại lý” ở ngay phía dưới sát với chữ “P”. Ngoài ra, tất cả các cửa hàng xăng dầu trong thời gian làm đại lý, tổng đại lý Petrolimex phải treo 1 biển “Đại lý thuộc Petrolimex (tên tắt của công ty/chi nhánh)”.

Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp đã “nhái” nhận diện thương hiệu Petrolimex bằng cách loại bỏ bớt hoặc bổ sung, thêm mới các yếu tố khác để vẫn tạo ra hình ảnh giống Petrolimex gây rối loạn nhận thức của khách hàng, công chúng và người tiêu dùng.

Tổng Công ty May 10 cũng là đơn vị đi đầu ngành hàng may mặc áp dụng các công nghệ cao cho sản phẩm may của mình như in Logo chìm lên mác, dán tem chống hàng giả,… nếu soi trên máy soi sẽ phát quang. Nhưng đối với không ít người tiêu dùng các biện pháp này không mang lại hiệu quả thiết thực. Chị Phạm Thị Ánh Nguyệt (Lĩnh Nam, Hoàng Mai, Hà Nội) cho biết, việc áp dụng công nghệ cao sẽ làm tăng uy tín của thương hiệu nhưng đối với người tiêu dùng, đây sẽ không phải là tiêu chí để phân biệt hàng thật- hàng nhái. “người tiêu dùng khó có thể phân biệt hàng thật- hàng nhái nếu chỉ dựa vào các tem công nghệ cao bởi nếu nhìn bằng mắt thường các tem này không khác các tem thông thường trong khi chẳng ai đi mua hàng lại mang theo máy soi để nhận diện tem thật, hàng thật” chị Nguyệt cho hay.

Từ thực tế trên cho thấy, cuộc đấu tranh chống xâm phạm quyền SHTT, bảo vệ các doanh nghiệp kinh doanh chân chính, bảo vệ người tiêu dùng đang trở lên hết sức cam go, quyết liệt mà chưa có một giải pháp tối ưu.