Sức ép phải trả tiền

“Tình trạng trên làm cho môi trường âm nhạc xấu đi, ảnh hưởng đến khả năng tái tạo của người nghệ sĩ, cần chung sức để tạo ra môi trường âm nhạc tốt hơn”, ông Thắng nói.

RIAV đã chọn công ty MVCorp làm đối tác duy nhất quản lý quyền các bản ghi âm nhạc trên mạng viễn thông và internet trong ba năm cho 37 hội viên uỷ thác với hơn 43.000 bản nhạc. Năm trang web âm nhạc lớn gồm Zing, Nhaccuatui, Nhac.vui, Socbay, Nghenhac đã cam kết thu phí tải nhạc từ ngày 1.11 với chi phí 1.000 đồng cho mỗi bài hát. Kỳ vọng của MVCorp là khoảng 3% người nghe sẽ chi tiền cho việc tải nhạc trong năm nay và năm 2013 sẽ đạt được 10%. “MVCorp muốn cùng các bên xây dựng những dịch vụ âm nhạc tốt hơn, người tiêu dùng nhận được nguồn nhạc chất lượng, có bản quyền, góp phần tái đầu tư cho nền âm nhạc Việt Nam”, theo ông Phùng Tiến Công, phó tổng giám đốc MVCorp.

Ba thách thức lớn của ngành kinh doanh số nói chung lâu nay là câu chuyện phân chia quyền lợi với nhà mạng khiến nhiều nhà cung cấp nội dung không trụ nổi về dài hạn; các công ty kinh doanh nội dung thì “nhìn nhau” vi phạm bản quyền vì e ngại thu phí sẽ phải cạnh tranh với người cung cấp miễn phí; và thói quen của người sử dụng “chùa” rất khó thay đổi.

Với vai trò là nhà phát hành và phân phối, ông Nguyễn Minh Kha, phó tổng giám đốc NCT, lo lắng: “Nhiều năm qua các website gặp khó khăn vì nguồn thu chủ yếu dựa vào quảng cáo nhưng hiện không phải website nào cũng dựa được vào nguồn này. Nếu tình trạng nhiều website vi phạm bản quyền sẽ bất công cho các công ty thực hiện tốt việc mua bản quyền”.

Không thể đơn lẻ tạo cuộc chơi

Chia sẻ với báo Sài Gòn Tiếp Thị, ca sĩ Phương Thanh cho biết, có một thực tế là hiện đĩa nhạc ra đời không bán được, sản phẩm đến với công chúng rất khó khăn, nếu thu tiền tác quyền thì như chặn đường ca khúc đến với công chúng. Chưa nói việc thu tiền cũng rất phức tạp, 1.000 đồng thì ít nhưng cộng đồng rất lớn, các đơn vị quản lý phí tác quyền nếu thực hiện phải làm cho công minh, rõ ràng, không thì mọi thứ sẽ rất mập mờ, không hiểu được cuối cùng số tiền đó sẽ về túi ai. “Riêng tôi thì hãy để công chúng yêu ca khúc mình trước, vì thế từ 1.11, tôi vẫn để người nghe miễn phí như lâu nay. Tôi đã mua tác quyền các ca khúc này và đây vẫn là những món quà miễn phí dành cho khán giả của mình”.

Trong khi đó, theo nhạc sĩ Quốc Trung, việc thu phí tải nhạc lẽ ra phải làm từ rất lâu nhưng đại diện cho các đơn vị bản quyền, website âm nhạc đã lờ đi. “Việc thu phí là hành động tích cực để ủng hộ cho nền âm nhạc phát triển”.

Zing, một trong những đơn vị sở hữu bản quyền bài hát nhiều nhất hiện nay. Theo ông Phan Lê Mạnh, giám đốc các sản phẩm giải trí Zing, công ty đã hợp tác với RIAV và với 700 ca sĩ, các nhà sản xuất, trong đó ký độc quyền online và kinh doanh với nhiều ca sĩ; hợp đồng với trung tâm Quyền tác giả âm nhạc Việt Nam về chi trả phí bản quyền cho các bản ghi theo hợp đồng trọn gói hàng năm. Dù vậy, ông Mạnh cho biết: “Tỷ lệ chia sẻ doanh thu từ nhà mạng vẫn còn quá thấp nên chưa đảm bảo quyền lợi cho nhà sản xuất, ca sĩ và nhà cung cấp nội dung”.

Nhạc số cũng như những lĩnh vực kinh doanh số khác là dựa vào cộng đồng để phát triển. Nếu đòi hỏi sự công bằng cho người lao động nghệ thuật chỉ ở người nghe là chưa đủ. Một môi trường chuyên nghiệp có cả nhu cầu của người mua và người bán. Khi một nghệ sĩ, ca sĩ muốn ca khúc của mình vươn xa trong cộng đồng đều sẵn sàng cung cấp miễn phí cho nhà phân phối. Đối với nhà cung cấp nội dung, mỗi click của người nghe đều mang lại quyền lợi kinh doanh cho họ, từ đó tìm kiếm quảng cáo tài trợ, tạo ra các sản phẩm số phái sinh – một dạng lợi nhuận vô hình lớn hơn rất nhiều chi phí tải 1.000 đồng/bài hát. Nếu không mua bản quyền cung ứng đến người dùng thì tính cạnh tranh của chính họ sẽ suy yếu.