Sông Đáy là con sông chính trong hệ thống sông Nhuệ – sông Đáy, thuộc phía Tây Nam đồng bằng sông Hồng; đoạn sông chảy qua tỉnh Hà Nam dài khoảng 47,6 km (trong đó đoạn nằm hoàn toàn trong địa giới huyện Kim Bảng khoảng 22,3 km). Ngoài nhiệm vụ cấp nước phục vụ tưới tiêu, nuôi trồng thủy sản, vận tải và sinh hoạt, sông Đáy còn có vai trò phân lũ, tiêu thoát nước và góp phần quan trọng vào chiến lược phát triển của tỉnh Hà Nam nói chung và huyện Kim Bảng nói riêng. Những năm gần đây, áp lực từ các khu/cụm công nghiệp, hoạt động khai thác – chế biến khoáng sản và sinh hoạt dân cư khiến nhiều đoạn sông bị ô nhiễm đáng báo động, vì vậy việc đánh giá chất lượng nước một cách toàn diện, có hệ thống là hết sức cần thiết để xác định mức độ ô nhiễm, nhận diện nguyên nhân và đề xuất giải pháp quản lý phù hợp.

Chỉ số chất lượng nước WQI là công cụ hữu hiệu nhằm quy đổi nhiều thông số riêng lẻ thành một giá trị tổng hợp, phản ánh tương đối toàn diện chất lượng của nguồn nước. Ở Việt Nam, WQI được tính theo Quyết định số 1460/QĐ-TCMT ngày 12/11/2019 của Tổng cục Môi trường, hướng dẫn kỹ thuật tính toán và công bố chỉ số chất lượng nước Việt Nam (VN_WQI) với dữ liệu phân tích của năm nhóm thông số chất lượng nước. Nhiều nghiên cứu trong nước đã ứng dụng WQI để đánh giá chất lượng nước mặt theo không gian và thời gian, từ các lưu vực sông khác nhau đến các giai đoạn diễn biến cụ thể; các kết quả nhìn chung cho thấy chất lượng nước có thể biến động mạnh theo khu vực và chịu tác động bởi các nguồn thải. Trên cơ sở đó, nghiên cứu này sử dụng WQI như công cụ tổng hợp để đánh giá chất lượng nước sông Đáy đoạn chảy qua huyện Kim Bảng trong 6 tháng cuối năm 2024, đồng thời đối chiếu với dữ liệu quan trắc định kỳ của tỉnh Hà Nam nhằm hỗ trợ cho công tác kiểm soát chất lượng nước sông từ các hoạt động kinh tế - xã hội trên địa bàn.

Nghiên cứu được thực hiện bằng các phương pháp lấy mẫu, phân tích mẫu; tính toán chỉ số chất lượng nước (WQI) và thành lập bản đồ phân vùng chất lượng nước. Kết quả cho thấy chất lượng nước sông Đáy đoạn chảy qua huyện Kim Bảng trong năm 2024 ở mức trung bình và kém, với giá trị WQI ở hai đợt quan trắc lần lượt dao động từ 36,9–59,2 (đợt 1) và từ 34,7–74,8 (đợt 2). Nước có dấu hiệu chịu ảnh hưởng của ô nhiễm hữu cơ và kim loại nặng, phản ánh sự tác động của các nguồn thải trong khu vực. Nghiên cứu góp phần cung cấp cơ sở khoa học và dữ liệu thực tiễn để phục vụ kiểm soát, giảm thiểu các nguồn gây ô nhiễm môi trường nước sông Đáy, từ đó hỗ trợ định hướng quản lý phù hợp trong thời gian tới.