Hình: Trùng quả dưa (Nguồn: thuocthuysan.net)

Trùng quả dưa Ichthyophthirius multifiliis là một trong những loài ký sinh trùng nguy hiểm ảnh hưởng rất lớn đến nghề nuôi cá nước ngọt bao gồm cá nuôi và cá tự nhiên. Đây là ký sinh trùng nguy hiểm, có thể gây chết hàng loạt và tỷ lệ chết có thể lên tới 100% nếu không chữa trị kịp thời. Trùng quả dưa là nguyên sinh động vật hình tròn hoặc ovan có tiêm mao. Các hàng tiêm mao ở dọc trên bề mặt cơ thể và hội tụ ở đầu trước. Trùng thường ký sinh trên da, mang và vây. Chúng bám nhiều ở mang và phá hủy lớp tế bào biểu mô nên làm suy giảm chức năng hô hấp, cá bị ngạt nên phải thở gấp. Cá bị bệnh nặng thường chậm chạp, bơi lờ đờ và có tỉ lệ chết cao.

Nghiên cứu này nhằm đánh giá hiệu quả của nano bạc trong việc điều trị bệnh do trùng quả dưa gây ra trên cá lóc in vitro và in vivo.

Ở thí nghiệm in vitro, tỉ lệ chết của trùng ở giai đoạn ký sinh (Trophont) và giai đoạn sinh sản (Tomont) được xác định ở các nồng độ nano bạc 0; 0,1; 0,5; 1; 1,5ppm tại các thời điểm 0,25; 0,5; 1; 2; 6 và 12h. Nano bạc có hiệu quả trong việc tiêu diệt trùng ở cả 2 giai đoạn trophont và tomont. Nồng độ 1,5ppm cho kết quả tiêu diệt trùng cao nhất, sau 12h tỉ lệ trùng chết ở cả 2 giai đoạn trophont và tomont lần lượt là 95,45% và 98,15%.

Trong thử nghiệm 7 ngày in vivo đối với cá lóc (~3g), cá ở nghiệm thức 1,5; 1 và 0ppm nano bạc chết toàn bộ ở ngày thứ 1, 1, và 6, tương ứng. Tỉ lệ sống ở nghiệm thức 0,1 và 0,5 ppm đạt 63,3% và 33,3% vào ngày thứ 7.

Như vậy, nano bạc có khả năng tiêu diệt trùng quả dưa nhưng cũng có khả năng gây độc cho cá lóc cỡ 3g.