Ảnh: Sưu tầm.

Cây Ngô (Zea mays L.) là cây lương thực ngắn ngày có khả năng thích nghi cao với nhiều loại đất, được trồng phổ biến trên đất cát biển. Tại Nghệ An, diện tích sản xuất ngô hàng năm đều tăng: năm 2007 là 37.473 ha, đến năm 2012 đã lên tới 57.921 ha, năm 2014 đã đạt 59.868,5 ha (tăng 59,76% so với năm 2007). Năng suất bình quân là 36,54 tạ/ha, bằng 85% năng suất ngô trung bình của Việt Nam và tổng sản lượng đạt 211.634 tấn. Trong đó, diện tích ngô trên đất cát biển là 11.765 ha, chiếm gần 20% diện tích trồng ngô toàn tỉnh và năng suất ngô thấp nhất trên đất cát biển ví dụ ở huyện Nghi Lộc chỉ đạt mức 31,66 tạ/ha, thấp hơn năng suất bình quân của cả tỉnh khoảng 13% (Niên giám Thống kê tỉnh Nghệ An, 2014). Ngô được trồng 2 vụ chính ở Nghệ An: vụ đông tổng lượng mưa khoảng 508 mm với nhiệt độ trung bình bằng 20,9ºC từ tháng Chín đến tháng Một; vụ xuân có tổng lượng mưa 452 mm với nhiệt độ trung bình 23,2ºC từ tháng Hai đến tháng Năm (khí tượng thủy văn 2014-2015).

Mặc dù ngô là loại cây có khả năng sinh trưởng, phát triển tốt và cho năng suất cao ngay trên những vùng đất xấu, nhưng những phản ứng của cây ngô đối với việc bổ sung yếu tố dinh dưỡng đa lượng là rất rõ rệt (FAO, 1980). Hiện nay cũng đã có nhiều nghiên cứu đánh giá ảnh hưởng của yếu tố dinh dưỡng đa lượng đến năng suất một số cây trồng như: lạc (Trần Thị Thu Hà, 2006; Nguyễn Kim Hùng, 2011; Hồ Khắc Minh, 2014), sắn (Lê Văn Luận, 2007), đậu tương (Võ Thị Thu Giang, 2011)… nhưng việc nghiên cứu trên ngô chưa được tiến hành ở Việt Nam trên tất cả mọi loại đất, mặc dù ngô là cây lương thực quan trọng đứng thứ 2 sau lúa, sản lượng cao nhất trong tất cả các loại ngũ cốc (FAO, 2014).

Với mục đích xây dựng quy trình bón phân hợp lý để sử dụng đất bền vững và tăng thu nhập cho người dân, nghiên cứu được tiến hành trên giống ngô CP999 trong vụ đông 2014 và vụ xuân 2015 tại vùng đất cát ven biển tỉnh Nghệ An. Thí nghiệm được bố trí theo kiểu khối ngẫu nhiên đầy đủ (RCB) với 3 lần nhắc lại, gồm 5 công thức và tùy thuộc vào từng công thức liều lượng N, P, K cho 1 ha như sau: 150 kg N, 80 kg P2O5, 100 kg K2O trên nền bón 400 kg vôi bột. CT1 – NPK + 6 tấn phân chuồng (đối chứng), CT2 – NPK, CT3 - PK, CT4 – NK, CT5 – NP nhằm xác định yếu tố dinh dưỡng hạn chế của cây ngô. Kết quả thí nghiệm chỉ ra rằng: trong các nguyên tố đa lượng N là yếu tố quan trọng nhất hạn chế năng suất, tiếp đến là K, sau cùng là P (theo thứ tự N>K>P). Vì vậy cần vận dụng kết quả nghiên cứu này để xây dựng qui trình bón phân cho cây ngô trên đất cát biển tỉnh Nghệ An đảm bảo năng suất cao.