Glucocorticoid là nhóm các hormone steroid được sản xuất từ các tế bào lớp bó của vùng vỏ tuyến thượng thận và được sử dụng rộng rãi để điều trị nhiều bệnh như viêm thấp khớp, hen suyễn, u bạch huyết, ghép tủy, ghép mô/cơ quan, các bệnh tự miễn hay chấn thương cột sống,... Tuy nhiên, việc sử dụng các loại thuốc có bản chất glucocorticoid liều cao hay trong thời gian dài dẫn đến nhiều tác dụng phụ và biến chứng như hội chứng kiểu Cushing, tăng huyết áp, loét hành tá tràng, loãng xương, hoại tử xương ... Trong đó, hoại tử xương là một trong những biến chứng thường gặp và nghiêm trọng nhất. Việc điêu trị hoại tử xương gặp nhiều khó khăn do khó phát hiện sớm bệnh và phương pháp phẫu thuật (thay khớp) bị giới hạn. Nghiên cứu này thử nghiệm điều trị hoại tử xương bằng ghép tế bào đơn nhân tủy xương đồng loại trên mô hình chuột bệnh lý nhằm đạt đến hiệu quả ngăn ngừa bệnh tốt nhất. Chuột trưởng thành được tiêm dexamethasone (Dex) hàng tuần với các liều 4, 6, 8 mg/kg trong 8 tuần. Asparaginase (Asp) được sử dụng nhằm tăng hiệu quả gây hoại tử xương ở các lô. Liêu dexamethasone có hiệu quả gây hoại tử xương cao nhất được xác định qua phương pháp nhuộm hóa mô xương, phân tích sự hoại tử của tế bào trong tủy xương bằng flow cytometry (FCM) và phân tích sự biểu hiện của gen osteocalein, Runx2, BMP2 ở mức phiên mã (bằng RT-PCR). Hiệu quả điều trị hoại tử xương của phương pháp ghép tế bào sau 2 tuần cũng được đánh giá qua nhuộm H&E, FCM và RT-PCR.

Kết quả nghiên cứu cho thấy, qua phương pháp nhuộm H&E, tỷ lệ mô xương chuột hoại tử được nhận thấy có sự gia tăng theo liều Dex tăng; trong đó, liều Dex 6 mg/kg được đánh giá có hiệu quả gây hoại tử xương tốt nhất, với tỷ lệ chuột hoại tử là 50%, tỷ lệ chuột chết 13,3%. Sự chết theo chương trình (apoptosis) và chết do hoại tử (necrosis) của tế bào tủy xương cũng bị ảnh hưởng bởi liều dùng Dex tăng (4,6; 5,3 và 9,7% ở các lô tương ứng đối chứng, Dex4, Dex6). Các gen tạo xương cũng giảm biếu hiện ở mức phiên mã ở các lô có sử dụng Dex.

Hiệu quả của việc ghép tế bào tủy vào chuột hoại tử xương sau hai tuần được xác định có khả năng ngăn ngừa sự tiến trển của bệnh. Theo tiêu chuẩn phân tích của Arlet, tỷ lệ chuột hoại tử ở lô ghép tế bào đơn nhân tủy xương không giảm so với lô Dex6; nhưng mức độ hoại tử ở lô nàv đã giảm đáng kể so với lô Dex6, thê hiện rõ ở mô tủy. Kết quả phân tích FCM chứng minh việc ghép tế bào đơn nhân tủy xương làm giảm mật độ tế bào chết trong tủy xương. Đồng thời, sự biểu hiện của các gen tạo xương (BMP2, Runx2 và osteocalcin) ở lô DB tăng mạnh so với lô Dex6 cho thấy quá trình tạo mới xương được tăng cường.