Nếu có thể xuất khẩu một cách ổn định, với quy mô lớn, thì tình hình sẽ khác hẳn. Nhưng để xuất khẩu được cần đáp ứng hai điều kiện quan trọng. Ðó là chất lượng trái cây phải cao, đáp ứng các yêu cầu về vệ sinh an toàn thực phẩm, được bảo quản và vận chuyển trong các phương tiện phù hợp. Quan trọng hơn, trái cây Việt Nam cần có thương hiệu trên thị trường thế giới.

Ðiều kiện thứ nhất mang tính kỹ thuật, là nhiệm vụ của các nhà khoa học và bản thân nông dân. Còn điều kiện thứ hai, từng nông dân, doanh nghiệp không thể đủ năng lực tài chính để tạo dựng thương hiệu cho một sản phẩm, chưa nói đến hàng loạt sản phẩm. Vì vậy, cần có cách làm phù hợp và hiệu quả. Trong đó tập trung xây dựng thương hiệu chung cho trái cây Việt Nam thay vì thương hiệu riêng lẻ là một cách làm cần tính đến.

Ai cũng biết sự nổi tiếng của pha-lê Tiệp, bia của Ðức, mì của Ý, rượu vang của Pháp,... nhưng chưa chắc đã biết đến các nhãn hiệu hàng hóa cụ thể. Các nước đã tạo dựng nên thương hiệu chung cho các sản phẩm hàng hóa của họ. Trái cây Việt Nam cũng có thể đi theo con đường đó. Thay vì quảng bá từng loại trái cây riêng lẻ, cần có chiến lược quảng bá chung cho mọi trái cây Việt Nam. Cho tới nay, công tác quảng bá, xúc tiến thương mại cho sản phẩm trái cây Việt Nam trên thị trường thế giới được tiến hành rất lẻ tẻ, thậm chí có thể nói là gần như bằng không. Hằng năm, các doanh nghiệp Việt Nam tham gia rất nhiều hội chợ, triển lãm quốc tế được tổ chức tại nước ngoài, tuy nhiên tại đó hầu như vắng bóng các sản phẩm trái cây Việt Nam. Có chăng chỉ là một vài sản phẩm trái cây sấy khô; hoàn toàn không có trái cây tươi - sản phẩm vốn được khách nước ngoài rất ưa chuộng; nhất là ở những nước xứ lạnh, không có điều kiện trồng các loại trái cây nhiệt đới.

Ðể công tác quảng bá đạt hiệu quả, thiết nghĩ phải thay đổi chiến lược. Chiến lược quảng bá phải quy mô, sử dụng các phương tiện truyền thông đại chúng như báo chí, truyền hình, phim ảnh. Chiến lược này nên do Cục Xúc tiến thương mại chủ trì, từ nguồn kinh phí xúc tiến thương mại của Nhà nước, với sự hỗ trợ của các hiệp hội, các doanh nghiệp. Nhất thiết phải có sự tư vấn của các tổ chức hàng đầu về ma-két-tinh chứ không thể làm theo kiểu "cây nhà lá vườn". Chỉ với sự tập trung nguồn lực như vậy, mới có khả năng thực hiện được một chiến dịch quảng bá dài hơi. Một khi chiến lược này thành công thì mọi loại trái cây, và theo đó là mọi doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh trái cây Việt Nam sẽ được hưởng lợi. Người tiêu dùng trên thế giới chỉ cần nghe tiếng "trái cây Việt Nam" là có thể hoàn toàn tin tưởng về chất lượng và giá trị. Dĩ nhiên, công tác quảng bá này phải được tiến hành song song với việc đáp ứng yêu cầu của nhà nhập khẩu.

Tuy nhiên, để đáp ứng điều kiện chất lượng sản phẩm thì đòi hỏi đầu tư rất lớn. Thí dụ, Hà Lan có diện tích đất canh tác trên đầu người thấp gần nhất thế giới, khoảng 0,06 ha, nhưng đứng đầu thế giới về xuất khẩu hàng loạt nông sản với kim ngạch hàng chục tỷ USD mỗi năm. Ðể làm được điều đó, Hà Lan phải đầu tư khoảng 100 USD/m2 nhà kính, mới bảo đảm sản xuất được các loại hoa, rau tươi chất lượng cao. Ðây là cái khó cho nông dân ta, nhưng chưa phải cái khó duy nhất. Thực tế cho thấy, sản xuất theo tiêu chuẩn Global GAP, Viet GAP chi phí tăng lên nhưng đầu ra cho sản phẩm lại hết sức khó khăn, khiến nông dân nản lòng và quay trở về làm theo lối cũ. Nó trở thành cái vòng luẩn quẩn: Không ra được thị trường thế giới vì thiếu sản phẩm chất lượng cao. Và không ai dám đầu tư cho sản phẩm chất lượng cao vì thiếu thị trường tiêu thụ. Ðó là chưa nói đến những khó khăn khác như lãi suất quá cao, điều kiện vay vốn khó khăn, ảnh hưởng của biến đổi khí hậu... khiến nông dân ngày càng gặp khó hơn, càng bị trói chặt vào lối sản xuất truyền thống.

ÐỂ vượt qua được những khó khăn đó, đòi hỏi một quyết tâm rất cao, một tầm nhìn xa rộng và một sự phối hợp thống nhất giữa bốn nhà: Nhà nước, nhà khoa học, nhà nông và nhà doanh nghiệp, vì lợi ích chung. Nhưng trước hết, cơ quan xúc tiến thương mại phải đi đầu trong việc đề ra một chiến lược quảng bá quy mô, hiệu quả, để "ba nhà" còn lại có mục tiêu cụ thể hướng tới.