(Ảnh minh họa)
Độ mặn là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến tỷ lệ sống, phân bố, trao đổi chất trong suốt quá trình phát triển của cá. Cá có khả năng điều hòa áp suất thẩm thấu sau khi nở và khả năng này tăng lên theo các giai đoạn tiếp sau. Nghiên cứu về ảnh hưởng của độ mặn lên sự phát triển phôi và điều hòa áp suất thẩm thấu của cá tra (Pangasianodon hypophthalmus) ở các giai đoạn nhằm cung cấp kiến thức cơ bản về các chỉ số sinh lý, giúp phát triển kỹ thuật nuôi loại cá này hiệu quả hơn.
Thí nghiệm được tiến hành từ trứng cá tra được thụ tinh nhân tạo và ấp trong các độ mặn tương ứng 0‰, 1‰, 3‰, 5‰, 7‰, 9‰, 11‰, 13‰, 15‰, 17‰ và 19‰; theo dõi thời gian phát triển phôi, thời gian nở và tỉ lệ nở. Sau đó, cá bột được bố trí vào bể 0,5 m3 tiếp tục ương đến 2 tháng tuổi trong cùng điều kiện độ mặn lúc ấp trứng; kiểm tra khả năng điều hòa áp suất thẩm thấu và ion Cl-, Na+, K+.
Kết quả nghiên cứu cho thấy, phôi cá tra phát triển và nở được đến độ mặn 11‰. Thời gian phát triển phôi kéo dài từ 23 - 38 giờ tương ứng với độ mặn tăng từ 0 - 11‰. Tỷ lệ nở cá giảm dần (68,54 - 25,8%) khi độ mặn tăng từ 0 - 11‰. Trong môi trường nước ngọt và 1‰ độ mặn, thời gian phát triển phôi và tỉ lệ nở của cá giống nhau, do vậy ương cá trong môi trường này là tốt nhất. Áp suất thẩm thấu trung bình của máu cá tăng dần từ môi trường 0‰ (225 ± 42,68 mOsm/kg) đến độ mặn 23‰ (506 ± 43,76 mOsm/kg), điểm đẳng áp là 9‰ (283 ± 34,66 mOsm/kg). Ion Cl- tăng từ 91 - 218 mM/L, Na+ tăng từ 71 - 163 mM/L trong khoảng độ mặn tăng từ 0 - 23‰. Đồng thời, nồng độ ion K+ trong máu cá luôn cao hơn trong môi trường nước cho đến khi cá mất khả năng điều hòa ion và chết. Cá bột đến cá hương, cá có khả năng điều hòa áp suất thẩm thấu và ion tốt trong môi trường có độ mặn 0 - 3‰, do đó cá có thể chịu đựng trong khoảng độ mặn này.
Nghiên cứu trên được thực hiện bởi nhóm tác giả Đỗ Thị Thanh Hương, Trần Nguyễn Thế Quyên, tiến hành tại bộ môn Dinh dưỡng và Chế biến Thủy sản, Khoa Thủy sản, Trường Đại học Cần Thơ. |