Nhiều cách mất thương hiệu

Nhãn hiệu Legendee Coffee (Cà phê chồn) bị mất ở Mỹ từ khi nó chưa ra đời. Vụ việc xảy ra ở Công ty cà phê Trung Nguyên và được cho là mới nhất, với những tình tiết,... không ngờ! Sau khi Trung Nguyên đăng ký trong nước thì đăng ký bảo hộ nhãn hiệu Legendee Coffee ở Mỹ. Dù mỗi ngày tiếp nhận 1.000 đến 1.500 hồ sơ đăng ký nhãn hiệu mới nhưng trong ít ngày, Cơ quan đăng ký bảo hộ nhãn hiệu Mỹ rất nhanh chóng cho biết nhãn hiệu Legendee Coffee đã được ông Alexander Nguyen, một người Việt sống tại Mỹ đăng ký trước rồi. Theo Luật, “kẻ đến sau” bị khước từ, ở nước nào cũng thế. Câu hỏi đặt ra là Legendee Coffee đã được đăng ký ở châu Âu, châu Phi...?

Nếu Legendee Coffee là nhãn hiệu tiếng Anh bị mất thì các nhãn hiệu tiếng Việt như Kìm Nghĩa (kìm móng tay), Duy Lợi (võng xếp), Vinataba (thuốc lá), Buôn Ma Thuột (cà phê),... cũng bị doanh nghiệp nước ngoài đăng ký với nội dung, hình ảnh của thương hiệu do các doanh nghiệp trong nước đã tốn công xây dựng! Mất mà không hay mới lạ chứ: “Phần lớn sau khi giới truyền thông và nhà quản lý thông báo doanh nghiệp mới biết mình mất thương hiệu”, một chuyên gia của Cục sở hữu trí tuệ nói. Qua các vụ mất thương hiệu, các nhà nghiên cứu cho biết có 2 nguyên nhân chính: một là chính bạn hàng của các doanh nghiệp đã “mượn” hồ sơ đăng ký thương hiệu của doanh nghiệp để đi đăng ký bảo hộ nhằm “hợp pháp” trong việc phân phối hàng nhập khẩu rồi “chiếm” luôn. Trường hợp thứ hai, sau khi thu lượm thông tin về các thương hiệu mạnh, dự đoán kế hoạch phát triển thị trường của chủ thương hiệu, người ta đã lập kế ăn cắp bằng cách nhanh tay đăng ký bảo hộ trước để sau đó bán lại cho chủ của chúng.

"Đòi" lại thương hiệu có dễ?

Những trường hợp giá trị thương hiệu lớn và thiếu sự cộng tác của đối phương có thể rất khó đòi. Kinh nghiệm cho thấy, nhiều trường hợp chúng ta vẫn có thể đòi lại thương hiệu của mình đã mất. Tuy nhiên, hiện tại đang tồn tại song song với Luật còn có các phép xử sự theo nội dung các hiệp định, quy tắc, ghi nhớ giữa nước ta với các nước khác trong WTO. Bộ trưởng Nguyễn Quân cho biết, Bộ KHCN đã tiến hành một số hoạt động để giành lại thương hiệu cho doanh nghiệp. Cụ thể, bộ đã làm việc và thành công lấy lại thương hiệu Vinataba; đang hợp tác với UBND tỉnh Đăk Lăk và đồng sự ở nước ngoài giành lại cà phê Buôn Ma Thuột mà “chứng cứ” của ta là chỉ dẫn địa lý Buôn Ma Thuột. Ngoài ra, chúng ta sẽ nêu quan điểm về hành động đăng ký bảo hộ thương hiệu Buôn Ma Thuột (cà phê) của doanh nghiệp Trung Quốc dễ gây nguy cơ nhầm lẫn cho người tiêu dùng; điểm này phù hợp với mục tiêu của WTO. Công ty Trung Nguyên đang tìm cách mua (lại) thương hiệu Legendee Coffee chưa đăng ký. Theo Bộ công thương, luật pháp quốc tế rất “cứng” nhưng các nguyên tắc của Luật lại có thể giúp nhưng thương hiệu đòi lại bị mất trên cơ sở thỏa thuận phù hợp với luật WTO. Để đòi lại thương hiệu trong trường hợp doanh nghiệp chưa đăng ký bảo hộ, đặc biệt khi doanh nghiệp không thể chứng minh việc đó ảnh hưởng quyền lợi, thì rất khó khăn.

Đăng ký bảo hộ nhãn hiệu phù hợp

Theo bộ trưởng Nguyễn Quân, xuất phát từ nền kinh tế tự cấp tự túc, khi có hàng hóa thì đua nhau tìm thị trường nhưng chưa thực sự quan tâm tới xây dựng nhãn hiệu. Khi có nhãn hiệu lại thiếu phát triển và đăng ký bảo hộ thương hiệu, nhất là ở nước ngoài. Trong khi một số tỉnh xây dựng nhãn hiệu tập thể cho sản phẩm chung của địa phương lại xảy ra hiện tượng không có “người” khai thác, sử dụng nhãn hiệu. Nhiều người còn nhầm lẫn giữa nhãn hiệu với chỉ dẫn địa lý. Thậm chí nhiều doanh nghiệp hiện còn lẫn nhãn hiệu với các chứng chỉ về tiêu chuẩn sản xuất hàng hóa như VietGAP, GlobalGAP,...