Theo ông Đoàn Ngọc Phả, Phó Giám đốc Sở NN-PTNT An Giang, dự án canh tác lúa giảm phát thải khí nhà kính là mô hình thí điểm đầu tiên ở Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL). Đây là dự án có sự phối hợp giữa Viê%3ḅn Nghiên cứu phát triển ĐBSCL, Trường Đại học Cần Thơ và Quỹ Bảo vệ Môi trường Mỹ (EDF). 

Dự án tỷ đô

Dự án được tiến hành tại Việt Nam với 2 giai đoạn: 2000-2012 và 2013-2014 với tổng kinh phí đầu tư dự kiến gần 1 tỷ USD. Dự án nhằm trả lời ba vấn đề chưa từng được thử nghiệm ở nước ta. Đó là: Phương pháp đo đạc phát thải khí nhà kính trong điều kiện canh tác lúa; mức độ giảm phát thải khí nhà kính đối với các cách thức canh tác khác nhau; tính khả thi và các lợi ích tài chính mà người nông dân Việt Nam có được. 

Dự án sẽ sử dụng các phương pháp mô hình hóa và đo đạc mức tham chiếu cơ bản phát thải của 3 loại khí nhà kính (khí cacbonic CO2, khí oxit nito N2O và khí mê-tan CH4) trong canh tác lúa ở ĐBSCL; đo lượng giảm phát thải các khí này sau khi có các áp dụng canh tác thích hợp, như tưới tiêu hợp lý, bón phân chính xác và quản lý rơm rạ sau thu hoạch; tiếp cận các nguồn tài chính, thu nhập mới bằng việc tập hợp các chứng chỉ giảm phát thải khí nhà kính và bán chúng ra thị trường cacbon tự nguyện; chuyển giao công nghệ và các kỹ năng và kinh nghiệm được gây dựng ở Việt Nam liên quan tới tài chính cacbon và giảm thiểu biến đổi khí hậu.

TS Huỳnh Quang Tín, giảng viên trường Đại học Cần Thơ, điều phối viên dự án, cho biết: “Chúng tôi đã chia các ruộng thử nghiệm ra thành 5 khu vực nhỏ, mỗi khu vực sẽ tiến hành thử nghiệm các mô hình khác nhau để đối chứng với canh tác theo kỹ thuật truyền thống. Các chỉ tiêu, số liệu về chiều cao, số chồi, màu sắc và độ phát triển của rễ, lượng khí thải… được chính người nông dân cùng kỹ thuật viên nông nghiệp đo đạc, theo dõi hàng ngày, hàng tuần, so sánh lại với nhau để tìm ra sự chênh lệch”.

Giảm khí thải trong tầm tay

Theo TS Huỳnh Quan Tín, giai đoạn 1 của dự án triển khai tại An Giang và Kiên Giang với khoảng 200 ha canh tác lúa đã kết thúc. Đánh giá kết quả giai đoạn này, TS Tín cho biết trong 3 vụ đông xuân và vụ hè thu 2012, thực hiện đo khí thải CH4 và N2O, bước đầu cho thấy canh tác lúa với qui trình quản lý nước tốt đã giảm khoảng 30 - 37% CH4 so với đối chứng (ngập bình thường). “Trong giai đoạn 2 của dự án, chúng tôi sẽ triển khai khoảng 3000 ha tại hai tỉnh Kiên Giang và An Giang”, TS Tín nói.

Cũng theo TS Tín, sắp tới dự án sẽ tìm nhà thầu mua lại khí thải thu được trong quá trình triển khai thí điểm dự án, nhằm tăng thu nhập cho người nông dân. 

Theo báo cáo lần thứ 2 của Việt Nam về phát thải khí nhà kính lên khung Liên hợp quốc về Biến đổi khí hậu, đến năm 2000, phát thải khí nhà kính (KNK) trong nông nghiệp chiếm 43,1% trên tổng phát thải KNK của Việt Nam và trong lĩnh vực nông nghiệp, phát thải từ canh tác lúa chiếm tới 57,5%. 

Chia sẻ về cam kết giảm 20% khí nhà kính trong nông nghiệp của Việt Nam vào năm 2020, TS Mai Thành Phụng, Trung tâm Khuyến nông trung ương, cho rằng: Để làm việc này Việt Nam phải nỗ lực rất nhiều do áp lực nông dân sử dụng phân bón, thuốc trừ sâu, thuốc bảo vệ thực vật… cũng như kinh phí triển khai dự án. Tuy nhiên, TS Tín trấn an: “Tôi tin rằng, chúng ta hoàn toàn có đủ khả năng và kinh phí để làm điều này”.