Mô hình Làng thông minh hướng tới việc tạo một không gian đáng sống nhờ kết nối tốt hơn và nâng chất các tiện ích, dịch vụ xã hội, đồng thời giúp công tác quản lý môi trường hiệu quả hơn để cải thiện chất lượng cuộc sống. Khi được triển khai đúng trọng tâm, làng thông minh còn tạo động lực phát triển cho các lĩnh vực như du lịch sinh thái, du lịch sức khỏe, du lịch y tế, du lịch trải nghiệm, du lịch nghiên cứu, từ đó mở rộng cơ hội kinh tế ngay tại địa phương.

Quan điểm của châu Âu về Làng thông minh nhấn mạnh việc xây dựng khu vực nông thôn và cộng đồng địa phương dựa trên thế mạnh, nguồn vốn sẵn có và cơ hội mới, để cả kết nối và dịch vụ—truyền thống lẫn hiện đại—được cải tiến nhờ số hóa, công nghệ truyền thông, đổi mới sáng tạo và ứng dụng kiến thức (EU Action for Smart Vilages). Ở Việt Nam, khi thực hiện định hướng nông thôn mới thông minh giai đoạn 2021–2025, mô hình được hiểu là cộng đồng ở thôn, xã sử dụng các giải pháp sáng tạo dựa trên lợi thế địa phương, theo hướng có sự tham gia và chia sẻ, nhằm cải thiện đồng thời kinh tế, xã hội và môi trường thông qua huy động giải pháp công nghệ số.

Làng thông minh được xây dựng dựa trên nền tảng tri thức và công nghệ, khai thác đúng tiềm năng từng nơi nên không thể áp dụng “một khuôn cho tất cả”. Công nghệ số và đổi mới sáng tạo giúp sử dụng tài nguyên hiệu quả, tăng năng lực bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu, đồng thời mở rộng chuỗi giá trị theo hướng nông nghiệp số và công dân số, hướng tới các mục tiêu như kinh tế tuần hoàn, tăng trưởng xanh và phát triển bền vững. Trong bối cảnh chủ trương phát triển nông nghiệp, nông thôn gắn với bảo vệ môi trường, có thể khái quát rằng Làng thông minh trong BVMT là việc ứng dụng công nghệ số và đổi mới sáng tạo dựa trên yếu tố bản địa, nhằm hình thành một mô hình kinh tế xanh–tuần hoàn: cải thiện môi trường, nâng cao chất lượng sống và bảo đảm phát triển bền vững khu vực nông thôn. Đồng thời, trước xu hướng đổi mới nông thôn trên thế giới, nhiều mô hình đã cho thấy ưu việt khi dựa vào hệ sinh thái và giá trị địa phương để thúc đẩy tiết kiệm tài nguyên, triển khai biện pháp, công trình BVMT và ứng phó BĐKH, tạo cơ hội mới cho chuỗi giá trị—đó cũng là bài học kinh nghiệm quan trọng cho Việt Nam trong việc xây dựng mô hình vừa hiệu quả, bền vững, vừa giữ được bản sắc văn hóa.