Vùng Đồng bằng sông Hồng có truyền thống sản xuất nông nghiệp lâu đời. Tuy nhiên, trong bối cảnh đô thị hóa nhanh và biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp, nông nghiệp truyền thống đang đối mặt với nhiều thách thức. Việc ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất nông nghiệp đã trở thành xu thế tất yếu.

Nâng tầm giá trị nông sản

Đến năm 2022, cả nước có 34 khu nông nghiệp công nghệ cao được quy hoạch. Việc ứng dụng các công nghệ như nhà kính, tưới nhỏ giọt, cảm biến môi trường, giống biến đổi gen giúp năng suất rau màu tăng gấp 2–3 lần so với truyền thống. Điển hình tại Hà Nội, HTX Dịch vụ nông nghiệp Sông Hồng (thành lập năm 2016 với 10 thành viên) triển khai sản xuất nông nghiệp công nghệ cao hiệu quả.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, HTX này ứng dụng nhà màng, tưới nhỏ giọt tự động, phân bón hữu cơ và biện pháp sinh học để quản lý sâu bệnh, hình thành quy trình sản xuất rau, củ, quả sạch, chất lượng cao như dưa chuột, dưa vàng, rau mầm.

Nông nghiệp công nghệ cao góp phần hình thành chuỗi giá trị từ sản xuất đến chế biến, tiêu thụ; thúc đẩy công nghiệp hóa nông thôn, nâng cao hiệu quả kinh tế và hạ tầng. Năm 2024, GRDP vùng Đồng bằng sông Hồng đạt khoảng 7,9%, cao hơn mức bình quân cả nước (7,09%).

Việc phát triển mô hình công nghệ cao cũng tạo nhu cầu lớn về lao động kỹ thuật, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu lao động nông thôn. Các cơ sở đào tạo tại Hà Nội, Hải Phòng, Hưng Yên tăng cường đào tạo về nông nghiệp số, công nghệ sinh học và quản lý chuỗi cung ứng.

Tuy nhiên, nông nghiệp vùng vẫn còn hạn chế như chậm hình thành vùng nguyên liệu tập trung, liên kết nhỏ lẻ, đất đai manh mún khiến mô hình “cánh đồng lớn” và ứng dụng công nghệ cao, cơ giới hóa gặp khó khăn.

Số lượng doanh nghiệp dẫn dắt còn ít; công nghiệp chế biến và hạ tầng bảo quản chưa đáp ứng yêu cầu sản xuất lớn. Chương trình xây dựng nông thôn mới còn tồn tại vấn đề về môi trường, xử lý rác thải chưa triệt để.

Quy hoạch vùng Đồng bằng sông Hồng giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn 2050 xác định phát triển nông nghiệp sinh thái, bền vững, ứng dụng công nghệ cao, hữu cơ, tuần hoàn; gắn với xây dựng nông thôn mới hiện đại. Trọng tâm là tái cơ cấu sản xuất, hình thành vùng quy mô lớn, đảm bảo an ninh lương thực với sản lượng lúa tối thiểu 4,8 triệu tấn/năm, trong đó lúa chất lượng cao đạt từ 65% trở lên vào năm 2030.

Vùng sẽ mở rộng sản xuất rau, củ, quả vụ đông, cây ôn đới, hoa, nấm và dược liệu ứng dụng công nghệ cao; tăng diện tích sản phẩm có truy xuất nguồn gốc nhằm nâng cao giá trị và đáp ứng thị trường trong nước, quốc tế.

Nông nghiệp công nghệ cao được đánh giá là hướng đi tất yếu để phát triển bền vững và nâng cao sức cạnh tranh, nhưng cần tháo gỡ các nút thắt về vốn, hạ tầng, công nghệ và nhân lực; do chi phí đầu tư cao gấp 4–5 lần truyền thống nên cần tăng cường chính sách hỗ trợ, liên kết vùng và đào tạo nhân lực.