Những năm gần đây, Bắc Ninh đã đẩy mạnh áp dụng cơ giới hóa trong sản xuất nông nghiệp, xem đây là giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả canh tác. Từ khâu làm đất, gieo trồng đến chăm sóc, thu hoạch, nhiều loại máy móc hiện đại được đưa vào sử dụng đồng bộ, góp phần giảm chi phí lao động và rút ngắn thời gian sản xuất.

Nhờ đó, năng suất cây trồng được nâng lên rõ rệt, chất lượng nông sản ngày càng đáp ứng tốt hơn yêu cầu của thị trường. Cùng với cơ giới hóa, tỉnh chú trọng chuyển giao khoa học – kỹ thuật, xây dựng các mô hình sản xuất tiên tiến, hướng đến nông nghiệp sạch và bền vững. Việc áp dụng cơ giới hóa không chỉ giúp nông dân nâng cao thu nhập mà còn tạo động lực đổi mới phương thức sản xuất, từng bước hiện đại hóa nền nông nghiệp Bắc Ninh. Thực tiễn tại xã Trung Kênh cho thấy hiệu quả rõ nét của mô hình cánh đồng công nghệ sản xuất giống lúa mới năng suất cao.

Mô hình này được triển khai thí điểm từ vụ mùa năm 2024, áp dụng cơ giới hóa khép kín từ khâu gieo mạ, làm đất, gieo cấy, chăm sóc đến bón phân, phun thuốc bảo vệ thực vật bằng thiết bị bay không người lái. Theo lãnh đạo Trung tâm Khuyến nông và Phát triển nông nghiệp công nghệ cao Bắc Ninh, ưu điểm nổi bật của mô hình là giảm lượng giống, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật, qua đó tiết kiệm chi phí, hạn chế sâu bệnh, giảm ô nhiễm môi trường.

Thay vì phải mất nhiều giờ lao động thủ công trên đồng ruộng, với thiết bị bay không người lái, chỉ trong khoảng 15–20 phút đã hoàn thành các khâu gieo sạ, phun thuốc trên diện tích lớn.

Cùng với xã Trung Kênh, tại xã Tiên Lục, ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất lúa cũng được người dân đẩy mạnh áp dụng. Cụ thể, ngay từ vụ mùa năm 2024 đến nay, nông dân các thôn Bằng, Đảng, Đình Cầu, Giữa, Hạ, Hồ Thanh, Sâu, Tân Lập, Vàng đã tham gia mô hình sản xuất giống lúa mới năng suất cao ứng dụng cơ giới hóa đồng bộ do Trung tâm Khuyến nông và Phát triển nông nghiệp công nghệ cao Bắc Ninh triển khai.

Các hộ nông dân được hỗ trợ 70% giá giống, 50% phân bón, 50% thuốc bảo vệ thực vật, sử dụng giống lúa mới có chất lượng cao: DCG66 và Tân ưu 98, sử dụng phân bón hữu cơ vi sinh và phân bón NPK 16-16-8, các loại thuốc bảo vệ thực vật có trong danh mục được phép sử dụng tại Việt Nam.

Đặc biệt, người dân được tiếp cận tiến bộ khoa học kỹ thuật, ứng dụng cơ giới hóa đồng bộ các khâu làm đất, mạ khay - máy cấy; phun thuốc bảo vệ thực vật bằng máy bay không người lái; thu hoạch bằng máy gặt đập liên hợp… Nhờ đó, chi phí lao động giảm, năng suất nâng cao, hiệu quả kinh tế tăng hơn 20% so trước đây. Từ những mô hình cụ thể trên cho thấy, cơ giới hóa đồng bộ không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế trước mắt mà còn đặt nền tảng cho định hướng phát triển nông nghiệp bền vững của tỉnh.

Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường Bắc Ninh cho biết, ngành xác định cơ giới hóa đồng bộ là chìa khóa nâng cao giá trị lĩnh vực trồng trọt. Những năm qua tỉnh luôn quan tâm ban hành và triển khai nhiều cơ chế, chính sách hỗ trợ nông dân đưa máy móc, thiết bị hiện đại vào phục vụ sản xuất. Nhờ chính sách hỗ trợ của Trung ương và của tỉnh, việc cơ giới hóa trong sản xuất nông nghiệp ngày càng phát triển cả về quy mô và chủng loại thiết bị.

Bên cạnh các loại máy truyền thống như máy làm đất, máy bơm nước, máy gặt, nhiều thiết bị tiên tiến được đưa vào sử dụng như thiết bị bay không người lái bón phân, phun thuốc bảo vệ thực vật; hệ thống tưới tiết kiệm điều khiển từ xa; máy cấy, máy gieo hạt, máy lên luống. Số liệu của ngành Nông nghiệp cho thấy, trong sản xuất lúa, tỷ lệ cơ giới hóa khâu làm đất và tưới tiêu hiện đạt khoảng 98%;

Gieo cấy đạt khoảng 15%; phun thuốc bảo vệ thực vật đạt khoảng 60%; thu hoạch đạt gần 100%. Trong sản xuất rau màu, tỷ lệ cơ giới hóa ở khâu làm đất và tưới tiêu đạt hơn 90%; phun thuốc bảo vệ thực vật hơn 30%; gieo trồng đạt 1-2%; thu hoạch đạt 7-10%; sơ chế, bảo quản đạt 2-3%. Việc đưa cơ giới hóa vào trồng trọt đã góp phần giảm đáng kể chi phí lao động, cụ thể: Chi phí gieo hạt bằng máy chỉ khoảng 100 nghìn đồng/sào, trong khi thuê lao động thủ công có giá trung bình khoảng 350 nghìn đồng/sào; giúp bảo đảm mật độ gieo trồng, giảm sâu bệnh, cây lúa sinh trưởng đồng đều, khỏe hơn, từ đó nâng cao năng suất so với cấy tay.

Ngoài hiệu quả kinh tế, cơ giới hóa trong sản xuất nông nghiệp còn góp phần bảo vệ môi trường, hướng tới nền nông nghiệp an toàn, bền vững. Việc sử dụng thiết bị bay không người lái phun thuốc bảo vệ thực vật giúp phân bố thuốc đồng đều, tiết kiệm trên 10% lượng thuốc sử dụng, hạn chế tồn dư hóa chất trên đồng ruộng.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy, dù cơ giới hóa đã được nhiều nông dân áp dụng, song việc triển khai đồng bộ ở tất cả khâu sản xuất vẫn còn hạn chế. Một số công nghệ mới, nhất là thiết bị bay không người lái được định vị bằng hệ thống GPS chưa được khai thác hiệu quả…

Thực tiễn cho thấy, cơ giới hóa là hướng đi đúng đắn để Bắc Ninh nâng cao chất lượng và hiệu quả canh tác trong bối cảnh sản xuất nông nghiệp đang chịu nhiều áp lực về lao động và thị trường. Khi máy móc được sử dụng đồng bộ, nông dân có điều kiện giảm sức lao động thủ công, tăng năng suất và chủ động hơn trong các khâu sản xuất. Với cách làm bài bản và lâu dài, Bắc Ninh sẽ từng bước xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, góp phần nâng cao đời sống nông dân, đồng thời đảm bảo sức khoẻ, giảm thiểu chi phí trong quá trình canh tác, sản xuất nông nghiệp hiệu quả hơn.