Cải thiện môi trường tiện nghi nhiệt ngoài trời đang trở thành vấn đề quan trọng tại Đà Nẵng. Trong hai thập kỷ gần đây, gia tăng dân số đã làm ảnh hưởng đáng kể đến tiện nghi nhiệt ngoài trời của thành phố này. Theo thống kê, dân số thành phố đã tăng gấp đôi, từ 568.000 năm 2000 lên 1.125.000 năm 2020. Sự bùng nổ dân số khiến nhu cầu về nhà ở và cơ sở hạ tầng tăng cao, dẫn đến việc mở rộng diện tích xây dựng và sử dụng các vật liệu nhân tạo hấp thụ nhiệt cao, góp phần gây nên hiện tượng đảo nhiệt đô thị (UHI). Ước tính, đảo nhiệt đô thị đã làm nhiệt độ tại các khu vực đô thị dày đặc tại Đà Nẵng ấm hơn từ 4 đến 6oC so với các khu vực xung quanh. Ngoài ra, biến đổi khí hậu (BĐKH) còn làm tình hình căng thẳng nhiệt ở Đà Nẵng thêm nghiêm trọng. Là thành phố ven biển miền trung Việt Nam, Đà Nẵng nằm trong khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề bởi BĐKH. Các đợt nắng nóng và tần suất ngày nóng kéo dài do BĐKH, kết hợp với độ ẩm tự nhiên cao, đã làm gia tăng đáng kể căng thẳng nhiệt trong thành phố. Theo dự báo đến năm 2050, giá trị chỉ số nhiệt ban ngày trên ngưỡng 32oC ngưỡng khuyến nghị công việc nhẹ của Bộ Y tế Việt Nam (NOH) sẽ diễn ra gần như liên tục từ tháng 4 đến tháng 10. Người dân Đà Nẵng và người lao động ngoài trời sẽ có nguy cơ bị căng thẳng nhiệt và say nắng nếu không có các chiến lược cải thiện tiện nghi nhiệt ngoài trời.

Nhiệt độ ngoài trời quá cao đã được chứng minh là ảnh hưởng tiêu cực đến năng suất lao động ngoài trời của con người. Ngoài ra, nhiệt độ cao còn liên quan đến các vấn đề sức khỏe do nhiệt, như phát ban, say nắng, thậm chí có thể dẫn đến tử vong. Khi nhiệt độ môi trường tăng, con người có xu hướng ở trong không gian được điều hòa nhiều hơn, làm gia tăng đáng kể mức tiêu thụ năng lượng của các công trình. Từ đó gây áp lực lên hệ thống điện đô thị và nhấn mạnh sự cần thiết của việc cải thiện tiện nghi nhiệt ngoài trời (OTC) như một vấn đề quan trọng trong định hướng phát triển bền vững của đô thị. Trong thập kỷ gần đây, đã có sự gia tăng đáng kể về số lượng các nghiên cứu liên quan đến tiện nghi nhiệt ngoài trời (OTC). Riêng tại khu vực Đông Nam Á, theo tổng quan của Fong và cộng sự [5], các nghiên cứu về OTC chủ yếu tập trung tại những quốc gia có nền kinh tế khá và cao như Malaysia và Singapore, trong khi các nước còn lại như Indonesia, Việt Nam và Thái Lan có số lượng công trình nghiên cứu còn hạn chế. Đây là một khoảng trống nghiên cứu đáng chú ý, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam có nhiều đô thị lớn đang chịu ảnh hưởng nghiêm trọng bởi hiệu ứng UHI và BĐKH. Các thành phố ven biển thuộc vùng khí hậu nhiệt đới nóng ẩm như Đà Nẵng thường chịu tác động mạnh hơn của UHI so với các đô thị nằm sâu trong nội địa. Trong khi các dự báo đều cho thấy tần suất và cường độ các đợt nắng nóng tiếp tục gia tăng, việc cải thiện tiện nghi nhiệt ngoài trời trở thành một yêu cầu cấp thiết hướng tới mục tiêu phát triển bền vững của thành phố này.

Tiện nghi nhiệt ngoài trời có thể được quản lý thông qua những dự đoán về nhiệt ở giai đoạn đầu của quá trình thiết kế đô thị. Một số thành phần khó thay đổi như chiều cao công trình đã trở thành ưu tiên hàng đầu cho quá trình thiết kế hướng đến tiện nghi nhiệt ngoài trời [9]. Chiều cao của công trình trong một hẻm núi có thể được mô tả thông qua tỷ lệ hẻm núi đô thị (H/W), một tỷ lệ giữa chiều cao công trình và chiều rộng đường phố. Khi công trình càng cao, giá trị H/W càng lớn và ngược lại. Yếu tố này quyết định bóng râm đến các khu vực vỉa hè hai bên, qua đó giảm nhiệt độ bức xạ trung bình cho người đi bộ.

Nghiên cứu này đánh giá tác động của chiều cao công trình đến vùng tiện nghi nhiệt ngoài trời trong điều kiện khí hậu của TP Đà Nẵng. Từ các kết quả phân tích, nghiên cứu ghi nhận một số phát hiện chính như sau: Việc gia tăng chiều cao công trình có tác động tích cực đến việc cải thiện vi khí hậu trong các hẻm núi đô thị dưới điều kiện khí hậu đặc trưng của Đà Nẵng. Việc che chắn bức xạ trực tiếp từ mặt trời được xác định là yếu tố quan trọng góp phần nâng cao tiện nghi nhiệt ngoài trời. Tuy nhiên, hiệu quả che chắn của công trình phụ thuộc lớn vào mối tương quan vị trí giữa công trình và các hẻm núi đô thị. Những hẻm núi được che chắn bức xạ trực tiếp từ mặt trời vào buổi chiều ghi nhận vùng Tmrt và PET nóng giảm rõ rệt; ngược lại, tại các hẻm núi không được che chắn, vùng Tmrt và PET nóng duy trì với tần suất lớn trong thời gian này.

Những hẻm núi hướng Đông - Tây được xem là bất lợi nhất đối với tiện nghi nhiệt ngoài trời, khi vùng Tmrt và PET nóng xuất hiện trong hầu hết thời gian trong ngày. Mặt đường hướng Đông - Tây về phía Bắc của công trình cao tầng hầu như không nhận được bóng đổ từ công trình trong tháng 6, tháng nóng nhất trong năm, tại TP Đà Nẵng. Ngược lại, mặt đường phía Nam luôn nhận được một phần bóng đổ, nhờ đó, một nửa mặt đường ở hướng này duy trì được giá trị Tmrt và PET ổn định trong hầu hết thời gian trong ngày. Mặc dù vậy, vùng bóng đổ tạo bởi công trình cao tầng có tỷ lệ H/W = 4,5 vẫn chưa đủ để che chắn hoàn toàn bề mặt đường này trong thời gian mùa hè tại thành phố.