Tại Việt Nam, dưa lưới chủ yếu được trồng trên giá thể trong điều kiện nhà màng với hệ thống ống tưới nhỏ giọt kết hợp cung cấp nước và phân bón (Phong, 2016); trong khi canh tác ngoài đồng ruộng thường gặp rủi ro do điều kiện thời tiết bất lợi và sâu bệnh tấn công (Khoa, 2022).

Thủy canh được xem là một trong các hướng giải pháp giúp giảm các trở ngại từ điều kiện đất như vi sinh vật gây hại, ngập úng hoặc khô hạn (Christy et al., 2018). Đây là kỹ thuật canh tác hiện đại có nhiều ưu điểm như tạo ra sản phẩm nông nghiệp an toàn, cho phép bố trí nhiều vụ và giảm mức tác động lên môi trường (Nguyên, 2004). Quy mô thủy canh công nghiệp có thể mở rộng để sản xuất đa dạng các loại rau ăn trái, rau ăn lá và cây trồng khác (Raviv et al., 2008); thực tế tại Indonesia cũng cho thấy việc áp dụng thủy canh góp phần tăng năng suất và chất lượng dưa hấu (Frasetya et al., 2018). Trong bối cảnh đó, canh tác thủy canh tĩnh có thể phù hợp vì cho kết quả tốt hơn so với canh tác trên đất (Sutiyoso, 2018) và ở điều kiện nhất định, dưa hấu đã được chứng minh trồng bằng thủy canh tĩnh là khả thi (Nhí và Luân, 2022). Tuy vậy, trở ngại lớn của hệ thống thủy canh là nguồn điện; do đó, hướng “tĩnh” giúp giảm phụ thuộc vào năng lượng và hiện nay vẫn còn hạn chế nghiên cứu khi ứng dụng cho dưa lưới. Ngoài ra, giống là yếu tố quyết định cho hiệu quả của mô hình, vì vậy cần lựa chọn giống phù hợp cho sinh trưởng và năng suất trong thủy canh tĩnh.

Nghiên cứu được thực hiện tại Trường Nông nghiệp, Đại học Cần Thơ nhằm xác định giống dưa lưới thích hợp cho sinh trưởng, năng suất và chất lượng khi trồng bằng phương pháp thủy canh tĩnh trong nhà màng. Thí nghiệm được bố trí theo thể thức hoàn toàn ngẫu nhiên với 5 nghiệm thức tương ứng 5 giống dưa lưới (Hạ Uyển, T-One, Đế Mật, Thiên Long và Saket 70), lặp lại 9 lần. Kết quả cho thấy Hạ Uyển, T-One và Đế Mật tương đương nhau về năng suất lý thuyết (dao động 3,92–4,41 tấn/1.000 m²), cao hơn Thiên Long và Saket 70 từ 24,3 đến 37,1%; đồng thời cho khối lượng trái 1,57–1,76 kg/trái. Các chỉ tiêu như đường kính gốc thân và chiều rộng lá của Hạ Uyển, T-One và Đế Mật cũng cao hơn có ý nghĩa so với Thiên Long và Saket 70. Về chất lượng, độ Brix của Hạ Uyển, Thiên Long và Saket 70 dao động 11,9–13,5% và cao hơn T-One và Đế Mật; trong đó giống Hạ Uyển được xác định là lựa chọn tốt nhất để sản xuất bằng phương pháp thủy canh tĩnh trong nhà màng.