Trước bối cảnh đó, yêu cầu các cơ sở sản xuất (đặc biệt là các cơ sở quy mô lớn thuộc danh mục quy định tại Phụ lục II của Nghị định số 08/2022/NĐ-CP) phải xây dựng kế hoạch phòng ngừa và ứng phó sự cố chất thải được đặt ra như một nhiệm vụ quản trị rủi ro môi trường. Trên cơ sở khung pháp lý hiện hành, Chính phủ đã ban hành Quyết định số 11/2025/QĐ-TTg ngày 23/4/2025 quy định Quy chế ứng phó sự cố chất thải; đồng thời, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã ban hành Thông tư số 41/2025/TT-BNNMT ngày 14/7/2025 hướng dẫn kỹ thuật về phòng ngừa, ứng phó sự cố chất thải và phục hồi môi trường sau sự cố.

Thông tư 41/2025/TT-BNNMT xác lập các quy tắc, trách nhiệm và biện pháp chung cho các cấp quản lý, trong đó bao gồm cấp cơ sở sản xuất, hướng tới việc nhận diện nguy cơ, xây dựng kế hoạch ứng phó, bảo đảm nhân lực và trang bị thiết bị phù hợp để triển khai chủ động phòng ngừa và ứng phó khi sự cố xảy ra. Tuy nhiên, xét theo thông lệ quản lý rủi ro của nhiều quốc gia, bên cạnh văn bản quy định, các nước thường bổ sung tài liệu hướng dẫn kỹ thuật ở mức chi tiết (sổ tay) theo cấp độ rủi ro sự cố để giúp cơ sở thực hiện hiệu quả các phương án ứng phó tương ứng. Ở Việt Nam hiện còn thiếu tài liệu/sổ tay hướng dẫn kỹ thuật phòng ngừa và ứng phó sự cố nước thải, khí thải dành riêng cho cấp cơ sở sản xuất theo cấp độ rủi ro; do đó, việc quản lý sự cố theo cấp độ—nhằm giúp cơ sở phân bổ nguồn lực phù hợp, chủ động chuẩn bị phương án và nâng hiệu quả kiểm soát—vẫn chưa được triển khai như một công cụ hỗ trợ thực hành thống nhất.

Kết quả nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế từ một số quốc gia (Anh, Mỹ, Indonesia, Canada, Ireland, Ấn Độ) cho thấy mô hình quản lý và ứng phó sự cố chất thải theo cấp độ rủi ro được nhiều nước áp dụng rộng rãi, kèm theo hướng dẫn kỹ thuật chi tiết để cơ sở xây dựng kế hoạch phòng ngừa và tổ chức ứng phó tại chỗ. Từ tổng hợp đó, nghiên cứu đề xuất việc áp dụng khung quản lý theo bốn cấp độ rủi ro (thấp, trung bình, cao, rất cao), tương ứng với các kịch bản sự cố và phân công–trách nhiệm trong kiểm soát, tổ chức ứng phó cho từng mức rủi ro. Trên nền khung phân cấp, các yêu cầu kỹ thuật đề xuất bao gồm xây dựng kế hoạch kiểm soát rủi ro; quy định trách nhiệm rõ ràng và duy trì kiểm tra, bảo dưỡng hệ thống xử lý; thành lập tổ/đội ứng phó sự cố tại cơ sở; đồng thời trang bị đầy đủ nhân lực và phương tiện để bảo đảm ứng phó nhanh, phù hợp cấp độ, qua đó giảm khả năng xảy ra sự cố lớn và hạn chế tối đa tác động tiêu cực đến môi trường và cộng đồng.