Ảnh minh họa
Ở Việt Nam, việc đánh giá kết quả và mức độ đạt mục tiêu của các quy hoạch ngành TN&MT diễn ra thường xuyên vào giai đoạn giữa kỳ và cuối kỳ để chuẩn bị cho lập quy hoạch giai đoạn mới. Tuy nhiên, hoạt động này còn gặp nhiều khó khăn, bất cập vì thiếu hệ thống tiêu chí đánh giá đồng bộ, bao gồm các thông số, chỉ thị, chỉ số; đồng thời cũng thiếu các phương pháp đánh giá phù hợp để bảo đảm tính đầy đủ và khả năng so sánh.
Sau khi xây dựng được hệ thống tiêu chí đánh giá (các thông số, chỉ thị, chỉ số), nhóm nghiên cứu đã đề xuất phương pháp bán định lượng nhằm đánh giá kết quả đạt mục tiêu của các quy hoạch ngành TN&MT. Phương pháp này có ưu điểm là kết hợp giữa số liệu và mô tả định tính, sử dụng thang điểm để lượng hóa mức độ đạt được; nhờ vậy có thể phản ánh tương đối toàn diện cả khía cạnh định lượng lẫn nội dung mục tiêu. Dù vậy, khi cần đánh giá tổng thể, tính chính xác và khách quan vẫn có thể bị ảnh hưởng do bản chất “bán định lượng” phụ thuộc vào cách lựa chọn, diễn giải và quy đổi điểm trong quá trình thực hiện.
Trên cơ sở yêu cầu thực tiễn đánh giá giữa kỳ và cuối kỳ quy hoạch, nhóm nghiên cứu đã xây dựng phương pháp định lượng để đánh giá tổng thể kết quả thực hiện mục tiêu các quy hoạch ngành TN&MT, qua đó tăng mức độ tin cậy của kết quả đánh giá. Căn cứ vào các mục tiêu đến năm 2030 của từng quy hoạch, nghiên cứu đã thiết lập hệ thống thông số, chỉ thị, chỉ số để đánh giá 6 quy hoạch ngành TN&MT gồm: Quy hoạch mạng lưới trạm khí tượng thủy văn quốc gia; Quy hoạch tổng thể khai thác, sử dụng bền vững tài nguyên vùng bờ; Quy hoạch điều tra cơ bản địa chất về khoáng sản; Quy hoạch tài nguyên nước; Quy hoạch BVMT; và Quy hoạch bảo tồn đa dạng sinh học (ĐDSH). Quy trình định lượng được triển khai qua các bước: thu thập và tính toán thông số đánh giá (X_nji), xác định mức tiệm cận đến mục tiêu (PT_nji), suy ra chỉ thị đánh giá từ các mức tiếp cận tới mục tiêu (Y_nj), rồi tính chỉ số đánh giá từ các chỉ thị hoặc thông số (Z_n); kết quả cho thấy phương pháp có thể áp dụng hiệu quả để đánh giá kết quả thực hiện quy hoạch trong kỳ vừa qua và các kỳ quy hoạch tới, đồng thời có ý nghĩa khoa học và thực tiễn.
|