Ung thư vú di truyền xảy ra khi một người thừa hưởng đột biến gen từ cha hoặc mẹ. Những gen liên quan phổ biến nhất là BRCA1 và BRCA2. Phụ nữ mang đột biến ở một trong hai gen này có nguy cơ mắc ung thư vú và ung thư buồng trứng cao hơn đáng kể.

Ít được biết đến hơn nhưng không kém phần quan trọng là gen PALB2. Một số đột biến ở gen này cũng có thể làm tăng mạnh nguy cơ ung thư vú. Tuy nhiên, cho đến nay, vẫn chưa rõ đột biến nào thực sự gây nguy hiểm và đột biến nào không.

Nghiên cứu mới đã được công bố trên tạp chí Nature Communications.

Vì sao PALB2 đóng vai trò quan trọng?

Mỗi ngày, DNA trong cơ thể chúng ta có thể xuất hiện hàng nghìn đứt gãy do các quá trình sinh học bình thường. May mắn là tế bào sở hữu nhiều cơ chế sửa chữa DNA khác nhau. PALB2 phối hợp chặt chẽ với BRCA1 và BRCA2 để sửa chữa chính xác các tổn thương này.

Khi PALB2 bị ảnh hưởng bởi đột biến và không còn hoạt động bình thường, quá trình sửa chữa DNA bị gián đoạn. Lúc này, các cơ chế sửa chữa khác – kém chính xác hơn – sẽ thay thế, khiến các lỗi di truyền tích tụ theo thời gian và có thể dẫn đến ung thư.

Khoảng trống trong hiểu biết về đột biến PALB2

Giáo sư Haico van Attikum, chuyên gia di truyền học người tại LUMC, giải thích: “Đột biến là sự thay đổi trong DNA. Gen là một đoạn DNA mã hóa cho protein. Một đột biến có thể khiến protein không được tạo ra, hoặc khiến protein hoạt động kém hiệu quả hơn. Nhưng cũng có những đột biến hoàn toàn không gây tác động gì.”

“Đối với nhiều đột biến PALB2, chúng tôi chưa thể xác định rõ ảnh hưởng của chúng đến chức năng gen cũng như nguy cơ ung thư vú,” ông cho biết thêm.

Phó giáo sư Maaike Vreeswijk nhấn mạnh rằng điều này gây ra không ít lo lắng cho người bệnh: “Bạn biết mình mang đột biến gen, nhưng lại không biết điều đó thực sự có ý nghĩa gì đối với nguy cơ ung thư vú của mình.”

Tạo và kiểm tra gần như toàn bộ các đột biến

Để giải quyết vấn đề này, nhóm nghiên cứu đã tiến hành một nghiên cứu quy mô lớn. Trong phòng thí nghiệm, họ tạo ra và kiểm tra gần như toàn bộ các đột biến có thể xảy ra trong gen PALB2.

“Tổng cộng, chúng tôi đã phân tích hơn 6.500 đột biến PALB2 khác nhau để xác định đột biến nào làm ảnh hưởng đến chức năng của protein,” giáo sư van Attikum cho biết.

Kết quả cho thấy: 58% đột biến không ảnh hưởng đến việc tạo ra hoặc chức năng của protein PALB2, 36% tạo ra protein hoạt động kém hiệu quả, 6% dẫn đến protein bị lỗi nghiêm trọng.

Từ đó, nhóm nghiên cứu xây dựng được một “thư viện” toàn diện, cho thấy chính xác tác động của từng đột biến PALB2 lên chức năng protein.

Từ phòng thí nghiệm đến thực hành lâm sàng

Tuy nhiên, dữ liệu trong phòng thí nghiệm vẫn chưa đủ để đánh giá nguy cơ ung thư vú một cách chính xác. Do đó, các nhà khoa học đã đối chiếu kết quả này với dữ liệu di truyền của hơn một triệu phụ nữ, bao gồm cả người mắc và không mắc ung thư vú.

“Chúng tôi phân tích xem những đột biến PALB2 nào xuất hiện ở phụ nữ mắc ung thư vú và không mắc bệnh, sau đó liên kết các dữ liệu này với thư viện kết quả thí nghiệm,” bà Vreeswijk giải thích. “Nhờ đó, chúng tôi chứng minh được rằng chỉ những đột biến dẫn đến protein PALB2 bị lỗi mới thực sự làm tăng nguy cơ ung thư vú.”

Giáo sư van Attikum kết luận: “Các đột biến PALB2 rất hiếm. Nghiên cứu này và thư viện dữ liệu đi kèm là một bước tiến quan trọng trong việc xác định chính xác nguy cơ liên quan đến từng đột biến. Thông tin này sẽ được đưa vào các hướng dẫn quốc tế, giúp bác sĩ cung cấp cho bệnh nhân đánh giá rõ ràng và đáng tin cậy hơn về nguy cơ ung thư vú.”