Theo nghiên cứu quy mô lớn dựa trên dữ liệu dân số, lượng và loại carbohydrate (chất bột đường) mà con người tiêu thụ có mối liên hệ chặt chẽ với nguy cơ phát triển sa sút trí tuệ. Kết quả đã được công bố trên tạp chí khoa học International Journal of Epidemiology, cho thấy mô hình ăn uống giàu carbohydrate ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe não bộ trong dài hạn.

Tuổi tác vẫn là một trong những yếu tố nguy cơ lớn nhất đối với sa sút trí tuệ, tuy nhiên lối sống, đặc biệt là chế độ ăn uống đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ chức năng nhận thức. Carbohydrate hiện chiếm khoảng 55% tổng năng lượng tiêu thụ hằng ngày, và do tác động trực tiếp đến chuyển hóa glucose và insulin, cả chất lượng lẫn số lượng tinh bột đều có thể ảnh hưởng đến nguy cơ mắc các bệnh như Alzheimer.

Nghiên cứu được thực hiện bởi nhóm Nutrition and Metabolic Health (NuMeH) thuộc URV, phối hợp với Trung tâm Công nghệ Môi trường, Thực phẩm và Độc chất học (TecnATox) và Viện Nghiên cứu Y tế Pere Virgili (IISPV).

Vì sao chỉ số đường huyết lại quan trọng?

Một chỉ số then chốt trong nghiên cứu là chỉ số đường huyết (GI) – thước đo cho biết tốc độ mà thực phẩm chứa carbohydrate làm tăng đường huyết sau khi ăn. Thang điểm GI dao động từ 0 đến 100. Các thực phẩm như bánh mì trắng hay khoai tây thường có GI cao, khiến đường huyết tăng nhanh, trong khi trái cây và ngũ cốc nguyên hạt có GI thấp hơn, giúp đường huyết tăng chậm và ổn định hơn.

Để đánh giá mối liên hệ giữa GI và nguy cơ sa sút trí tuệ, nhóm nghiên cứu đã phân tích dữ liệu của hơn 200.000 người trưởng thành tại Vương quốc Anh, tất cả đều không mắc sa sút trí tuệ tại thời điểm bắt đầu nghiên cứu. Thông qua các bảng câu hỏi về chế độ ăn, nhóm đã ước tính chỉ số GI và tải lượng đường huyết trong khẩu phần ăn của từng người.

Trong thời gian theo dõi trung bình 13,25 năm, có 2.362 người phát triển sa sút trí tuệ. Bằng các phương pháp thống kê tiên tiến, các nhà khoa học xác định được những ngưỡng GI trong chế độ ăn mà tại đó nguy cơ sa sút trí tuệ bắt đầu gia tăng, từ đó phác họa rõ hơn tác động lâu dài của lựa chọn carbohydrate đối với não bộ.

Chế độ ăn GI thấp giúp giảm nguy cơ

Kết quả cho thấy chế độ ăn có chỉ số đường huyết thấp liên quan đến nguy cơ sa sút trí tuệ thấp hơn, trong khi GI cao làm tăng rủi ro. Cụ thể, chế độ ăn có GI thấp đến trung bình giúp giảm 16% nguy cơ mắc Alzheimer, trong khi GI cao lại làm tăng nguy cơ lên 14%.

“Những kết quả này cho thấy việc theo đuổi chế độ ăn giàu thực phẩm có chỉ số đường huyết thấp, như trái cây, các loại đậu hay ngũ cốc nguyên hạt, có thể giúp giảm nguy cơ suy giảm nhận thức, Alzheimer và các dạng sa sút trí tuệ khác,” bà Mònica Bulló, trưởng nhóm nghiên cứu, Giáo sư Khoa Hóa sinh và Công nghệ sinh học của URV, đồng thời là nhà nghiên cứu ICREA và Giám đốc Trung tâm TecnATox, cho biết.

Theo nhóm nghiên cứu, phát hiện này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xem xét đồng thời cả số lượng và chất lượng carbohydrate trong các chiến lược phòng ngừa và quản lý sa sút trí tuệ – một thách thức ngày càng lớn đối với sức khỏe cộng đồng toàn cầu.