Logistics là ngành có tiềm năng rất lớn ở Việt Nam. Ảnh: HÀ ANH

Logistics phát triển sẽ mang lại giá trị gia tăng cho hàng hóa, dịch vụ thông qua tối ưu hóa chi phí, gia tăng tốc độ lưu chuyển, từ đó nâng cao khả năng cạnh tranh cho các doanh nghiệp và cả nền kinh tế. Vì vậy, logistics được coi là ngành dịch vụ quan trọng trong cơ cấu tổng thể nền kinh tế, đóng vai trò hỗ trợ, kết nối và thúc đẩy kinh tế-xã hội cả nước. Tuy nhiên, ngành logistics tại nước ta vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức, nhất là nguồn nhân lực.

Theo Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA), 50% trong số hơn 30.000 doanh nghiệp logistics đang có nhu cầu tuyển dụng thêm 15-20% lao động, trong khi số nhân lực được đào tạo bài bản chỉ chiếm khoảng 5-7% tổng số lao động của ngành.

Thực tế, chương trình đào tạo của nhiều trường đại học tại Việt Nam hiện nay thường mang nặng tính lý thuyết, ít gắn với thực tiễn của hoạt động logistics. Đội ngũ giảng viên chuyên ngành logistics cũng rất thiếu, phần lớn từ các ngành khác chuyển sang.

Những điều này khiến chất lượng đào tạo nhân lực logistics chưa thể đáp ứng yêu cầu sử dụng lao động của doanh nghiệp và tổ chức; rất nhiều doanh nghiệp sau tuyển dụng vẫn phải đào tạo lại, gây tốn kém thời gian và chi phí.

Có thể thấy, đào tạo và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực logistics đang rất cấp bách và cần được quan tâm hơn nữa. Để giải bài toán này, Nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện, bổ sung các cơ chế, chính sách phát triển nguồn nhân lực logistics trong bối cảnh mới. Các cơ sở đào tạo cần xây dựng các chương trình, giáo trình đào tạo logistics một cách quy chuẩn, hiện đại, phù hợp với thông lệ quốc tế cũng như thực tiễn hoạt động logistics tại Việt Nam.

Các chuyên gia khuyến nghị, các cơ sở đào tạo trong nước cần tăng cường liên kết với nước ngoài để tiếp cận được chương trình tiên tiến, hiện đại. Đội ngũ giảng viên cần học hỏi thêm kinh nghiệm, nhất là tại những nước có hệ thống logistics phát triển, để bồi dưỡng và cập nhật kiến thức mới, từng bước hình thành đội ngũ nhà giáo, nhà khoa học logistics đầu ngành của Việt Nam. Các trường cũng cần hợp tác với doanh nghiệp logistics để định hướng xây dựng chương trình đào tạo, nghiên cứu, ứng dụng phù hợp với yêu cầu thực tế của ngành và doanh nghiệp.

Cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 đang dần thay đổi toàn bộ hoạt động của ngành logistics và chuỗi cung ứng toàn cầu. Trong bối cảnh đó, nhu cầu nhân lực chất lượng cao sẽ ngày càng tăng, đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với đào tạo logistics.

Lao động trong ngành logistics thời gian tới sẽ phải có cả kiến thức chuyên sâu về công nghệ, biết vận dụng hiệu quả công nghệ mới như AI để làm chủ các phương tiện và vận hành, khai thác có hiệu quả. Chỉ có như vậy, Việt Nam mới có thể bồi dưỡng đủ lực lượng lao động có kỹ năng, tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng và khả năng cạnh tranh của ngành logistics.