Ảnh minh họa: Internet

Vi khuẩn lactic là một trong các nhóm vi sinh vật phổ biến nhất trong tự nhiên. Đây là nhóm vi khuẩn xuất hiện chủ yếu trong sản phẩm lên men truyền thống như dưa cải muối chua, sữa chua, cơm mẻ, nem chua và một số sản phẩm men tiêu hoá đông khô. Trong những năm gần đây, có rất nhiều công trình nghiên cứu về ứng dụng vi khuẩn lactic trong hoá mỹ phẩm nhờ khả năng sinh acid lactic và bacteriocin. Trong đó, bacteriocin là nhóm chất kháng khuẩn có khả năng ức chế các nhóm vi sinh vật có hại. Nhờ vào tác dụng kháng khuẩn chuyên biệt và an toàn, bacteriocin được ứng dụng nhiều trong điều trị bệnh da liễu, tiêu hoá và an toàn thực phẩm.

Xà phòng là một trong những sản phẩm được sử dụng hằng ngày của con người và rất được quan tâm. Về bản chất, xà phòng hoá học chứa nhiều chất hoạt động bề mặt với pH thấp (5-7) có tác động xấu lên bề mặt da người như triệt tiêu độ ẩm, tồn dư hoá chất và dễ gây dị ứng da. Trong khi đó, xà phòng truyền thống là kết quả của phản ứng xà phòng hoá giữa acid béo và kiềm, ít gây kích ứng da và an toàn với sức khoẻ.

Nước chua, một phụ phẩm của quá trình kết tinh tàu hủ, có chứa nhiều chất dinh dưỡng tồn dư có thể được ứng dụng làm môi trường lên men vi sinh vật. Các thử nghiệm sử dụng nước chua tàu hủ vào lên men acid lactic được chứng minh có hiệu suất nuôi cấy vi khuẩn lactic cao.

Trong quá trình lên men acid lactic có nhiều sản phẩm được tạo ra, trong đó có acid lactic và bacteriocin là hai sản phẩm được quan tâm nhất. Cùng với các gốc acid hữu cơ thông dụng, acid lactic có khả năng trị mụn và xoá vết thâm trên da nhờ vào cơ chế gây tổn thương da ở mức giới hạn, phá huỷ lớp biểu bì da bị thâm và kích thích quá trình tái tạo da thay thế. Acid lactic giúp làm trắng da và dưỡng ẩm, đồng thời giúp cải thiện trạng thái, sắc tố và vẻ bên ngoài của da. Hơn nữa, bacteriocin sinh ra bởi quá trình lên men có khả năng ức chế các vi khuẩn gây mụn.

Ứng dụng acid lactic bổ sung cùng với bacteriocin vào xà phòng được chứng minh có khả năng đối kháng vi khuẩn Propionibacterium acnes gây mụn phân lập từ da người. Quá trình xà phòng hóa nước chua làm thay đổi pH và nhiệt độ có ảnh hưởng đến hoạt tính bacteriocin. Do đó, việc xác định điều kiện thích hợp để xà phòng hóa nước chua tàu hủ mang ý nghĩa quan trọng. Việc sử dụng nước chua tàu hủ để lên men acid lactic giúp giảm thiểu ô nhiễm môi trường và giảm chi phí sản xuất. Do đó, ứng dụng lên men acid lactic bằng nước chua tàu hủ để sản xuất xà phòng có tiềm năng tạo sản phẩm an toàn sức khoẻ và hỗ trợ điều trị mụn.

Trong hai mươi chủng LAB được khảo sát, L. plantarum L39 cho hàm lượng acid lactic cao nhất đạt 7,375 g/L ở ngày 3 và có khả năng kháng vi khuẩn P. acnes PO với khoảng cách kháng khuẩn đạt 16,00 mm. Điều kiện thích hợp để lên men tạo acid lactic từ nước chua tàu hủ được xác định ở hàm lượng đường 8% (w/v), pH 5,6 và mật độ chủng 107 tế bào/mL. Ở điều kiện thích hợp, L. plantarum L39 có khả năng lên men tạo acid lactic từ nước chua tàu hủ đạt 10,28 g/L. Thử nghiệm sản xuất xà phòng từ nước chua tàu hủ cho thấy thể tích nước chua bổ sung đạt 20% tạo ra xà phòng có khả năng kháng vi khuẩn P. acnes PO với đường kính vòng kháng đạt 15,67 mm và có kết quả cảm quan tốt với 86,6% (4,33/5,0) điểm kết cấu, 86,6% (4,33/5,0) điểm màu sắc và 93,4% (4,67/5,00) điểm mùi hương.