Ảnh minh họa: Internet

Kháng sinh có vai trò rất quan trọng trong phòng và trị bệnh cho gia súc, gia cầm. Tuy nhiên, Dương Thị Toan và Nguyễn Văn Lưu (2015) cho biết, việc sử dụng kháng sinh hiện nay ở các trang trại chăn nuôi chưa được quản lý chặt chẽ. Người chăn nuôi sử dụng kháng sinh phòng và trị bệnh cho vật nuôi không hợp lý. Việc lựa chọn loại kháng sinh, quyết định liều lượng kháng sinh, thậm chí cả thời gian ngừng thuốc trước khi xuất chuồng và phối hợp kháng sinh của người chăn nuôi đều chủ yếu dựa vào khuyến cáo của các công ty sản xuất thuốc thú y và kinh nghiệm. Điều này cho thấy, việc sử dụng bất hợp lý kháng sinh là một trong những nguyên nhân chính gây nên hiện tượng tồn dư trong thực phẩm, sự kháng thuốc của vi sinh vật và ô nhiễm môi trường. Một số nước có nền chăn nuôi tiên tiến trên thế giới đã sử dụng các loại thảo dược thay thế các loại kháng sinh bổ sung vào thức ăn chăn nuôi. Hoạt tính kháng khuẩn trong thảo dược được sử dụng với mục đích kích thích tăng trọng, tăng hiệu quả sử dụng thức ăn, kích thích hệ thống miễn dịch, qua đó làm giảm tỷ lệ vật nuôi mắc bệnh.

Trong những năm gần đây, có rất nhiều nghiên cứu khoa học cho thấy, mối đe dọa về kháng kháng sinh ngày càng gia tăng, trong đó có Việt Nam. Tổ chức Y tế thế giới đã xếp Việt Nam vào nhóm các nước có tỉ lệ kháng kháng sinh cao nhất trên thế giới. Vì vậy, việc sử dụng thảo dược có khả năng kháng khuẩn để thay thế kháng sinh bổ sung vào thức ăn trong chăn nuôi đã được nghiên cứu và sử dụng. Nhiều kết quả nghiêm cứu cho thấy, các loại kháng sinh thảo dược không những có khả năng kích thích tăng trọng, tăng hiệu quả sử dụng thức ăn, mà còn có khả năng kích thích hệ thống miễn dịch, từ đó làm giảm tỷ lệ vật nuôi mắc bệnh.

Dorota Woźniak và Adam Matkowski (2015) cho biết, trong thành phần của thân và rễ rẻ quạt có chứa các isoflavone hoạt động mạnh là tectoridin, tectorigenin và irigenin. Các hoạt chất này có tác dụng kháng khuẩn, tiêu viêm, nhuận tràng…

 Ở Việt Nam đã có một số nghiên cứu về sử dụng dược liệu trong chăn nuôi như: Nghiên cứu của Đặng Hoàng Lâm và cộng sự (2019) đã đánh giá ảnh hưởng của việc bổ sung hỗn hợp gồm bột Riềng, Nghệ và Rẻ quạt đến khả năng tiêu hóa, trao đổi chất và chất lượng thịt của gà Ri lai; hay nghiên cứu của Nguyễn Thị Quyên và cộng sự (2018) đánh giá ảnh hưởng của việc bổ sung hỗn hợp thảo dược trong chăn nuôi lợn thịt. Tuy nhiên, những nghiên cứu này chưa đề cập đến hiệu quả riêng của rẻ quạt trong phòng trị bệnh cho gà. Vì vậy, việc nghiên cứu hiệu quả phòng bệnh đường tiêu hóa và hô hấp của cây Rẻ quạt cho gia cầm là hết sức cần thiết. Từ đó có căn cứ, khuyến cáo người chăn nuôi bổ sung Rẻ quạt vào khẩu phần ăn cho gà, hạn chế sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi, nhằm tạo ra các sản phẩm thịt gà an toàn, đảm bảo cho sức khỏe của con người, qua đó nâng cao giá trị của các sản phẩm chăn nuôi.

Việc bổ sung rẻ quạt có hiệu quả tốt trong phòng bệnh đường hô hấp và tiêu hóa cho gà, đồng thời làm tăng sinh trưởng tích lũy của gà mà không ảnh hưởng đến các chỉ tiêu sinh lý máu của cơ thể. Hiệu quả của việc bổ sung bột Rẻ quạt vào khẩu phần ăn cho gà với tỷ lệ 0,25% có hiệu quả tương đương trong việc phòng bệnh đường tiêu hóa, hô hấp và làm tăng sinh trưởng tích lũy so với việc bổ sung 0,5% bột Rẻ quạt.