Đầu năm 2013, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Đề án 150 “Xác định hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin”, theo đó, Viện Công nghệ sinh học – Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam là một trong ba đơn vị chủ chốt được giao nhiệm vụ phân tích ADN để định danh cho các mẫu hài cốt liệt sĩ, bên cạnh Viện Pháp Y Quân đội (Bộ Quốc Phòng) và Viện Khoa học hình sự (Bộ Công an). Trước đó, từ những năm 2000, Viện Công nghệ sinh học đã bắt đầu sử dụng ADN trong phân tích giám định hài cốt liệt sĩ ở quy mô thử nghiệm khoảng 30 mẫu/năm. Từ bước đi tiên phong này, Viện Công nghệ sinh học trở thành đơn vị đầu tiên tại Việt Nam xây dựng thành công quy trình công nghệ phân tích ADN hài cốt liệt sĩ và đã chuyển giao công nghệ cho các đơn vị giám định khác.
Tháng 7/2019 Viện Công nghệ sinh học đã hoàn thành Dự án "Đầu tư nâng cấp Trung tâm Giám định ADN hài cốt liệt sỹ còn thiếu thông tin tại Viện Công nghệ sinh học" nhằm đảm bảo năng lực phân tích 4.000 mẫu hài cốt liệt sĩ mỗi năm. Dự án đầu tư nâng cấp Trung tâm Giám định ADN gồm tổ hợp 10 phòng sạch với các chức năng xử lý mẫu hài cốt và mẫu thân nhân, các phòng thí nghiệm phục vụ nghiên cứu và phát triển, khu vực lưu trữ mẫu, khu vực kiểm định/kiểm chuẩn, hệ thống server và hệ thống văn phòng trên diện tích 750m2 tại Khu nghiên cứu và triển khai công nghệ Cổ Nhuế - Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.
Ngoài ra, Trung tâm được trang bị các thiết bị phục vụ công tác tách viết ADN tự động, khuếch đại, kiểm định ADN, hệ thống giải trình tự ADN thế hệ mới… Toàn bộ tổ hợp phòng thí nghiệm của cơ sở mới đi vào hoạt động thường quy từ tháng 7/2019 và sẽ nâng lên quy mô nhân sự và số lượng mẫu phân tích vào năm 2020. Trung tâm đặt mục tiêu trở thành đơn vị hạt nhân về công nghệ tách chiết và phân tích ADN/di truyền từ các mẫu xương lâu năm, các mẫu xương cổ và hướng tới trở thành Trung tâm đào tạo nhân lực quốc tế trong giám định di truyền hình sự và di truyền cá thể.
GS. VS Châu Văn Minh – Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam - cho biết, việc khánh thành và đưa vào vận hành Trung tâm Giám định ADN sẽ góp phần giám định hiệu quả hơn hài cốt liệt sĩ. Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Viện Công nghệ sinh học cũng như Trung tâm sẽ quyết tâm thực hiện nhiệm vụ để đáp ứng nguyện vọng của Đảng, Chính phủ cũng như của nhân dân về vấn đề định danh hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin và đặc biệt là tri ân sự hy sinh của các anh hùng liệt sĩ cho Tổ quốc.
Đến thăm và tham dự Lễ khánh thành Trung tâm Giám định ADN, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam mong muốn lãnh đạo Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Viện Công nghệ sinh học cùng các đơn vị liên quan tạo điều kiện làm việc thuận lợi cho các chuyên gia, nghiên cứu viên, đặc biệt là những cán bộ trẻ, để nhanh chóng tiếp cận các trang thiết bị, công nghệ hiện đại, nghiên cứu mới nhất trong lĩnh vực giám định ADN.
Tiếp tục nỗ lực nghiên cứu và phát triển công nghệ, trong những năm tới, Trung tâm Giám định ADN bên cạnh việc thực hiện nhiệm vụ giám định hài cốt liệt sĩ, trung tâm sẽ chủ động tìm tòi những hướng nghiên cứu, ứng dụng, phát triển mới trong lĩnh vực giám định gen, bắt kịp trình độ giám định ADN tại các nước tiên tiến, phục vụ các hoạt động khoa học, công nghệ, kinh tế, xã hội. |