Ngành chăn nuôi và nông nghiệp của tỉnh Bắc Ninh đang ngày một phát triển mạnh mẽ, đặc biệt là chăn nuôi gia súc gia cầm. Đến nay toàn tỉnh Bắc Ninh có tổng số 384,9 nghìn con lợn, chủ yếu là nuôi theo hướng nạc, trong đó có nhiều khu chăn nuôi tập trung cỡ lớn, nhiều khu trang trại chăn nuôi hàng trăm đến hàng ngàn con lợn. Những trang trại này không những tiêu thụ nhiều điện năng mà hằng ngày còn thải ra môi trường một lượng chất thải vô cùng lớn gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến đời sống bà con nhân dân.
Nằm ngoài cánh đồng thôn Cẩm Giang, phường Đồng Nguyên (thị xã Từ Sơn), Xí nghiệp chăn nuôi Bắc Đẩu từ lâu đã được biết đến như một trang trại chăn nuôi lợn vào loại lớn nhất trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh. Trang trại này có khoảng ba nghìn con lợn thịt và từ 300 – 400 con lợn giống, cung cấp một lượng thịt lớn cho người dân địa phương và các vùng lân cận.
Trước đây, để đủ điện chiếu sáng và làm mát cho lợn, mỗi tháng, trang trại mất khoảng 20 triệu đồng cho hệ thống quạt điện và đèn chiếu sáng lắp cho hai chuồng nuôi của trang trại. Bên cạnh mức chi phí khá cao đó, lượng chất thải từ hai chuồng nuôi lợn thải ra mỗi ngày còn khiến môi trường chung quanh bị ô nhiễm nghiêm trọng. Để giải quyết lượng chất thải này, trang trại phải đào một ao nước lớn để chứa chất thải, tuy nhiên, ao nước này cũng không thể giải quyết được mùi chất thải, đặc biệt trong những ngày oi nóng hoặc mưa to.
Nhằm tìm ra một giải pháp giải quyết lượng chất thải, đồng thời tạo ra một nguồn điện sạch, tiết kiệm chi phí cho trang trại, đầu năm 2013, Trung tâm Tiết kiệm Năng lượng và Sản xuất sạch hơn tỉnh Bắc Ninh đã phối hợp với Xí nghiệp chăn nuôi Bắc Đẩu xây dựng hệ thống biogas phủ bạt với thể tích bảy nghìn m3 cho khu vực nuôi lợn thịt. Theo ông Nguyễn Xuân Dũng – chuyên viên Trung tâm Tiết kiệm năng lượng và Sản xuất sạch hơn Bắc Ninh, hệ thống này hoạt động theo nguyên tắc toàn bộ chất thải động vật được dẫn xuống bể biogas. Khí biogas sinh ra từ bể sau đó được dẫn qua hệ thống lọc để lọc hết tạp chất và mùi rồi đưa vào máy phát điện. Với khoảng 260 m3 khí biogas được sinh ra mỗi ngày, lượng điện từ hầm biogas này có khả năng cung cấp khoảng 70% nhu cầu điện cho toàn trang trại.
Chia sẻ về những lợi ích kinh tế mà hầm biogas mang lại, ông Nguyễn Hữu Ước – Quản lý trang trại cho biết, từ khi hầm biogas được đưa vào hoạt động (tháng 9-2013), cái lợi lớn nhất mà trang trại thu được là tiết kiệm được hơn 10 triệu đồng/tháng tiền điện. Lượng điện sinh ra cũng rất đều và ổn định. Bên cạnh đó, tình trạng mùi chất thải đã hoàn toàn không còn, môi trường chung quanh khu chăn nuôi rất sạch sẽ. Đặc biệt, khu vực ao trước đây được đào để giải quyết lượng chất thải của trang trại đã được nạo vét và thả cá, mang lại thêm một nguồn lợi kinh tế lớn cho trang trại. Vì vậy, trang trại đang lên kế hoạch xây dựng thêm một hầm biogas với thể tích khoảng 200m3 cho khu vực chuồng nuôi lợn giống. Dự kiến, khi xây dựng xong hầm này, lượng điện sinh ra sẽ đủ phát cho toàn trang trại.
Với khoản đầu tư khoảng 1,4 tỷ đồng (trong đó trang trại đầu tư một tỷ đồng cho hầm biogas, Trung tâm Tiết kiệm năng lượng và Sản xuất sạch hơn Bắc Ninh đầu tư 400 triệu đồng cho máy phát điện), dự kiến, với lượng điện tiết kiệm được hằng tháng, trang trại mất khoảng sáu năm để thu hồi lại lượng vốn ban đầu. Bên cạnh đó, bã thải cuối cùng từ hầm biogas có thể được tận dụng để bón cây, nuôi cá, vừa ít bị dịch bệnh, vừa tăng hàm lượng ôxy hòa tan trong nước giúp nông dân có thể thâm canh.
Ông Nguyễn Quang Hòa – Giám đốc Trung tâm Tiết kiệm năng lượng và Sản xuất sạch hơn Bắc Ninh khẳng định, mô hình biogas tại xí nghiệp chăn nuôi Bắc Đẩu là mô hình biogas quy mô trang trại được Trung tâm Tiết kiệm năng lượng xây dựng điểm trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh. Với những hiệu quả lớn cả về kinh tế và môi trường đã được chứng minh, thời gian tới, Bắc Ninh sẽ nhân rộng mô hình này trên khắp địa bàn của tỉnh.